Norske eventyr og segner
| 13 › 1 › 9 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
To hundekongar
Kong Ring
 |
I GAMLE dagar budde Kong Veine ved Hønefoss, og han la Ådal under seg. Ein gong gjorde ådølingane opprør mot han. Han straffa dei med å setje hunden sin, Ring, til konge over dei, og sa at den første som fortalde han at hunden var død, skulle miste livet.
Hunden skal ha styrt frå den garden som heiter Ringerud. Men bøndene klarte ikkje ei slik hån, og slo derfor hunden i hel. Men det varte lenge før nokon våga å fortelje kongen om det.
Endeleg var det ein som tok mot til seg og gjekk med hunden på ryggen til kong Veine. Då han kom inn, vende han ryggen fram utan å seie eitt ord.
"Er King Ring daud no?" sa kongen, og mora seg over kor oppfinnsam og kløktig bonden var.
"Det er ikkje mine ord, konge, men dine," sa sendebodet, og dermed slapp han straffa
som var fastsett.
Kong Saur
I Håkon den Godes saga (seksjon 13) fortel Snorre Sturlason om korfor folk i Trondheim valde å ha ein hund til å herske over seg.
Ein konge hadde lagt under seg Trondheim og landet omkring, og sett sonen sin til
konge over folk der. Men Trondheims-folket drap sonen. Då herja faren stroket igjen og
sa at folket kunne velje anten trælen hans eller hunden hans til konge. Dei valde hunden, Saur.
Den hunden hadde tre manns visdom. Når den gøydde, sa den eitt ord og gøydde to. Det blei laga eit halsband av gull og sølv for den, og hoffmennene til hunden bar den på skuldrene når veret og vegane var dårlege. Og det var heller ofte. Det blei også bygt ei trone for den, og den sat på eit høgsete slik som kongar gjorde. Hundekongen heldt til å Idre-øya, på ein stad som no blir kalla Saurshaug.
Ein dag braut ulvane seg inn til bølingen hans. Hoffmennene egga han til å verne kveget sitt, men då den
sprang ned frå høgsetet og gjekk til åtak på ulvane, reiv dei den
sund. Slik døydde hundekong Saur.
 |
 |
Jordmora
DET VAR ein gong ein mann og ei kone som hadde ei einaste dotter. Brått ein dag forsvann ho for dei. Foreldra leitte etter henne overalt dei kom til, men fann ikkje det minste spor etter henne.
Knapt eit år etter kom det ein fremmend mann inn i huset deira seint ein kveld. Han spurde kona, som var aleine heime, om ho ville sjå til dottera si, for ho var i barselnød og venta på hjelp frå henne. Mora gjorde seg klar til å fare med det same. Mannen gav henne ein tråd, og ved hjelp av den var ho hos dottera på ein augeblikk.
Dottera fødde eit friskt og velskapt barn. Då barnet var stelt, gav mannen henne ei væske å smøre barnet med, og åtvara kona mot å få noko av den på seg. Men så tok det høgre auget hennar til å klø. Før ho sansa det gnei ho seg i auget, og då fekk ho noko av væska på det.
Då dei ikkje trong hjelpa hennar meir, oppvarta mannen henne med søt graut, og så sa han at ho kunne gå heim, for no trong dei henne ikkje lenger. Ved hjelp av tråden var kona straks heime.
Neste dag, mens ho arbeidde på marka med mannen sin, såg ho med eitt dottera og den underlege mannen hennar med det auget ho hadde gnidd seg i. Dei var ute og spaserte side ved side i solskinet. Dottera bad no om at dei skulle flytte sauefjøset, for det stod like over der ho budde no, og det var ofte til stort bry.
Det ønsket oppfylde mannen og kona så fort dei kunne, og frå no
av hadde dei to gamle lykka med i mest alt dei tok seg til.
|
|
Sterke, kloke Tholv
I GRAUSDAL budde i gamle dagar ein sterk kar som heitte Styrk. Han fekk ei lovsak mot bispen, og hogg etter han på tingstua i Blipparvik, men hogget gjekk i dørstolpen, og bispen slapp ifrå det. Styrk forlét tinget og frykta at bispen ville hemne seg på han.
Kort etter kom også bispen med mennene sine inn i Grausfjorden, men Styrk, som hadde utkik på den høge Grausnuten, såg han i god tid. Han la no råd med sonen Tholv, og dei blei samde om at Tholv skulle fare ut til bispen og finne ut kva han hadde i sinne.
Tholv var både sterk og klok. Han tok med seg ei tønne øl i båten, og då han kom nær bispen, baud han bispen velkomen og spurde han om han kunne skåle for han. Bispen sa ja, og så løfta Tholv heile øltønna opp og drakk av spunsholet.
Då bispen såg kor sterk Tholv var, ville han helst sleppe å frå bråk med han. Han spurde også om Styrk hadde mange slike søner.
"Han har Tholv," sa Tholv.
Bispen trudde no at Styrk hadde tolv kjempesterke søner, og blei så redd at han straks vende om att utan å gjere noko av det han hadde kome for.
|
|
Huldrebarna
PÅ EIN gard nokså nær stranda sat to koner og baka flatbråd ein haustkveld. Med eitt gjekk døra opp, og to småjenter med langt hår kom inn. Den eine kona, som trudde det var budeia som kom frå fjøset, spurde om noko utan å sjå seg om. Då ho ikkje fekk svar, vende ho seg om, men blei så overraska over å sjå barna, at ikkje fekk fram eit ord.
I det same kom det inn ei fremmend kvinne. Ho greip barna og forsvann. Dei
forskrekka konene skunda seg etter, men kunne ikkje finne nokon spor. Men dei høyrde
barna skrike inne i ein haug nær ved, og slutta seg til at den underjordiske mora
deira nok gav dei ris fordi dei hadde vore nyfikne og ulydige - å ja.
 |
|
 |
 |
 |
 |
BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
© 2004–2009, Tormod Kinnes. [E-POST] — Ansvarsfråskriving: [LENKJE]