Enkel quiz om bær og frukt

Alle bær er frukter, men ikkje alle frukter er bær. Test deg sjølv, sjå korleis det står til med kvardagskunnskapane: Hald då handa eller noko anna over svara til høgre og sei anten "bær" eller "frukt" som du meiner det passar nedetter lista. Kanskje du blir aldri så lite forbausa. Så kan du teste ein annan - skil berre mellom "bær" og "frukt"; så går det. Kan hende du vil summere skårane til sist.

Agurk	Frukt
Ananas	Frukt (multippelfrukt)
Appelsin	Bær
Aprikos	Bær
Aubergine (eggplante)	Bær
Banan	Bær
Bringebær	Samansett frukt
Bønner	Belgfrukt ("tørrfrukt")
Daddel	Bær
Drue	Bær
Eikenøtt	Frukt ("tørrfrukt")
Eple	Falsk frukt
Fersken	Steinfrukt
Grapefrukt	Bær
Graskar	Frukt
Hasselnøtt	Frukt ("tørrfrukt")
Jordbær	Falsk frukt
Kirsebær	Steinfrukt
Klementin	Bær
Kokosnøtt	Steinfrukt
Korn	Frukt
Linser	Belgfrukt
Mandarin	Bær
Mandel	Frukt
Melon	Bær
Morellbær	Steinfrukt
Nype	Falsk frukt
Oliven	Steinfrukt
Paranøtt	Frø
Peanøtt	Belgfrukt
Plomme	Steinfrukt
Sitron	Bær
Squash	Frukt
Tomat	Bær
Tranebær	Bær
Vassmelon	Frukt

Du blei ikkje forvirra av dette; om du kjenner det slik, var du det frå før :). Kanskje du vil lære meir?

Frukt er bær og andre frukter

Frukter blir inndelt i bær, kapslar, nøtter, og steinfrukter. Alle slags bær er altså frukter, botanisk tala.

Bær

Daddelen er eit bær med eitt frø. Vassmelon, agurk og graskar er bæraktige frukter. Appelsin, mandarin, sitron, grapefrukt, lime og andre frukter av sitrusplantar er bær.

Tomaten er ingen grønsak, men eit bær, og eggplantefrukta (auberginen) like eins. Og melonen er frukta på ein urteplante, det vil seie eit stort, saftig og velluktande bær.

Ikkje bær: Bringebær, bjørnebær og jordbær er ikkje ekte bær, men "aggregatfrukter", falske frukter. Slike består av mange småfrukter. Bringebæret er ei samansett frukt av steinfrukter, og er altså ikkje eit bær. Jordbær er ei falsk frukt. Kirsebær og morellar er ikkje bær, dei heller, men steinfrukter.

Frukter

1. Blant dei enkle fruktkjøtfulle - bær - finn vi til dømes tomatar (sjå ovafor).

Bringebær, bjørnebær og jordbær hører derimot med til "samansette frukter" (aggregate fruits). Ananas er ei "multippelfrukt" (multiple fruit).

2. "Tørrfruktene" femner over eikenøtter og andre nøtter, mandlar, bønner og andre belgfrukter, frukter med kapslar, og kornfrø. Ja, både bønner, kornfrø, agurkar og eikenøtter og mandlar er frukter. I kapselfrukta er frøhusveggen tørr og opnar seg. I nøtta er frøhusveggen tørr og hard og opnar seg ikkje. Og steinfrukter har saftig og mjuk ytre del. Den harde delen som ikkje opnar seg, er inst. Kokosnøtta er ei steinfrukt, ikkje ei nøtt.

Eple, jordbær og nyper hører med blant falske frukter (hjelpefrukter). I falske frukter er det i sær blomsterbotnen som er med og dannar frukta.

Ekstra om frukt og grønsaker

Med 'grønsak' meiner ein vanlegvis den ferske, etande delen av ein urteaktig plante: det kan vere rot, rotknoll, løk, stilk, blad, blomar, og frukt. Dermed har vi også komme fram til (nokre) frukter er grønsaker, men ikkje alle grønsaker frukter . . . Det er berre sånn det er.

Eit lite oversyn

• Rotgrønsaker (rotfrukter) omfattar beter, gulrøter, reddik og turnips.
• Stilkgrønsaker femner over sånt som asparges og kålrabi.
• Blant etande rotknollar og underjordiske stilkar finn vi potet.
• Bladgrønsaker og bladstilkgrønsaker omfattar rosenkål, kål, seleri, salat, rabarbra og spinat.
• (Blomster)løkgrønsaker: Løk, kvitløk.
• Blomstergrønsaker omfattar artisjokk, brokkoli og blomkål.
• Frukter som blir kalla grønsaker på grunn av bruken, omfattar bønner, agurkar, eggplante, mais, squash, pepar og tomat.

GULT ER IKKJE KVITT: Dessutan er gulostar å skjere skiver av gule, trass i særnamnet "kvitost", som altså er feil. Ei stakkars lita jente som var i alderen for å lære grunnfargane, blei forvirra og såra og gjekk i surr fordi den store "kvitosten" ved bordet ikkje var kvit, men bleikgul. Det skulle somme meieri ta til seg.

• Forvirringa vi har gløtta inn i ovafor, sluttar nok ikkje dei første tre vekene.