Purpurdragen: Ord av Konfutse (Confucius)

• Purpurdragen: Ord av Konfutse

Purpurdragen

Kvar tid har sin Konfutse (Ordtak).

1

Ein får vere plikttru og ordhalden [1.8].

Gi akt på slutten [1.9].

God son syner nok vørdnad for far sin [jf. 1.11].

Den verkelig gode er varsam med orda sine [1.14].

Den fattige kan likevel finne glede [jf. 1.15].

Når ein er rik får ein vere glad i sed og skikk [jf. 1.15].

2

Tiang ming er det djupe himmelen vil ha fram [jf. 2.4].

Ver aldri ulydig [2.5].

Ver ein god son [2.6].

Far og mor uroar seg kanskje for om god son er sjuk, ikkje for om han har gjort noe gale [jf. 2.6].

Følgjesvein Hui er ikkje dum! (Kongzi sette han høgast) [2,9].

Kveik det gamle for å lære å kjenne det nye [2.22].

Den som ikkje lærer av far, er i fare [jf. 2.15].

Tal varsamt og sjå mye. Då vil få klandre deg [jf. 2.18].

God son dyrkar vennskap med brør [2.21].

Å sjå kva som er rett, men ikkje gjere det, er ikkje vakkert.* [jf. 2.24].

3

Den som ikkje er medmenneskelig, kva skal vel han med musikk? [3.3].

Dei edle tar ikkje del i tevlingar. Unntaket er bogeskyting! [3.7].

Sed og skikk kan ein nok tale om, men vitneprov, det er godt å ha [3.9].

Ein får vere glad, men ikkje styrlaus [3.20].

4

Den som ikkje er medmenneskelig, kan ikkje lenge tole medgang [4.2].

Medmenneske finn ro i det medmenneskelige [4.2].

Den vise finn nytte i det medmenneskelige [4.2].

Kan ein ikkje gjøre det ved hjelp av Tao, Vegen,, er det beste å slutte med det [4.5].

Det er ikkje bra å vike frå det medmenneskelige [4.5].

Hør Tao om morgonen [4.8].

Den verkelig gode tar side for det som er rett for å halde fram å vere medmenneske [4.10].

Ein bør kjenne alderen til foreldra sine, jamvel om det gir både glede og uro [4.21].

Rette dygda blir ikkje lenge grannelaus [jf. 4.25].

5

Det er klokast å høre orda hans og dernest sjå etter om han gjør som han seier [jf. 5.9].

Den verkelig gode (edle) er vørdsam i framferda si, tener med omhug, rett gåvmild, rettvis i det han legg på hine [jf. 5.15].

Det kan halde å tenkje seg om to gonger før ein handlar [jf. 5.19].

Ein får tenkje seg om så mange gonger som skal til, før ein gjør noe ut av det.* [jf. 5.19].

Eit ønskemål: Ha godhug for ungdommen! (Den kan vel trenge det) [jf. 5.25].

Eg har enno ikkje møtt noen som kunne sjå eigne feil og så gå i seg sjølv og ta skulda! - Kongzi [5.26].

6

Den verkelig gode hjelper dei naudtrengte [6.3].

Ver ein edel lærd! [6.11].

Er ein vakker, men ikkje veltalande, kan det vere vanskelig å greie seg no for tida. [6.14].

Å gle seg over noe ligg langt høgare enn berre å elske det [6.18].

Den vise finn hugnad i vatnet, den medmenneskelige i fjella [6.21].

Den medmenneskelige er stille, den vise er glad [6.21].

Eit edelt menneske vil ikkje i fella [6.24].

Må himmelen knuse kva gale eg har gjort! - Kongzi [6.26].

Berre få blant folket har følgt Middelvegen [6.27].

7

Finn kveik der den er å finne (t.d. i kunsten) [7.6 endra].

Lik gjerne langt fullendt musikk [jf. 7.13].

Kongzi tala ikkje om opprør [7.20].

Kongzi underviste mellom anna i å vere ordhalden, oppførsel, og kulturarv [jf. 7.24].

Kongzi skaut aldri fugl i reiret [7.26].

Gjør eg eit mistak, får andre visselig vite det! - Kongzi [7.30].

Mild og fredfull, men ikkje skremmande, var Kongzi [7.37].

8

Sorgfull er songen til ein døyande fugl, gode er orda til ein døyande mann [8.4].

Hald råskap og ovmot langt unna barn i sær [jf. 8.4].

Sømelig minespel er bra å ha, og like eins høviske ord og tonelag [8.4].

Den verkelig gode lar seg ikkje rokke [8.6].

Ein får stå støtt ved hjelp av det vel etablerte [8.9].

Noen fullfører naturen sin med musikk [jf. 8.9].

Det er ikkje lett å finne ein som kan lære i tre år utan tanke på løn [8.12].

Eg skjønar meg ikkje på dei som ikkje vil lære, sa Kongzi [8.16].

9

Den verkelig gode treng kan hende ikkje så mange praktiske evner [jf. 9.6].

Ein får no og då selje vakre smykke om prisen er god! [jf. 9.12].

Elva stoggar verken natt eller dag [9.16].

Det hjelper vel å vere like glad i dygder som i fagre kvinner [jf. 9.17].

Det finst blomar som ikkje ber frukt [9.21].

Ungdommen skal vørdast [9.22].

Ungdommen får vørdast, elles blir framhaldet verre [jf. 9.22].

Det er nok meir verdifullt å lære og rette seg av føredøme, enn å hylle dei. [jf. 9.23].

Ein skal vel no og då gle seg over smigrande ord, men det verdifulle er å saumfare dei (Det kan liggje eitkvart attom smigeren)! [9.23].

Du kan ikkje ta viljen frå ein bondetamp! - Confucius [9.25].

Når det blir kaldt, er furu og sypress dei siste som visnar (Neppe) [9.27].

10

Kongzi let eldre med stokk få gå først ut av forsamlingslokalet [jf. 10.10].

Å bøye seg djupt og slavisk sømmer seg heller dårlig mellom venner [jf. 10.15].

11

Kan den som ikkje kan tene menneska, tene ånder? [jf. 11.11].

Du skjønar enno ikkje livet, korleis skal du då kunne skjøne døden? - Kongzi [11.11].

Unge venner, slå på tromme . . . De får lov! - Kongzi [11.16].

Det nyttar når ein får eigedommen sin til å vekse [jf. 11.18].

La gjerne prognosane dine treffe blinken [11.18].

Zigong (Ci) hadde ofte rett i spådommane sine [11.18].

Det skal lønne seg å setje i verk det bra du hører [jf. 11.21].

12

Å vere fåmælt er vanskelig! - Kongzi [12.3].

Å vere medmenneske er vanskelig [jf. 12.3].

Skulle Den verkelig gode bry seg om at han ikkje har brør? [12.5].

Ein skal ikkje la urett og sårande slarv gå inn på seg [12.6].

Vidsynte blir mang ein gong offer for drypande baktale [jf. 12.6].

Den som har lærdom i kulturarven, går vel ikkje over streken! [12.15].

Den ekte framgangsrike er ærlig og glad i rettvise, og vil vel ikkje blåse seg opp - [jf. 12.20].

13

Ein skal gå inn for stegvis betring av levestandarden sin [jf. 13.8].

Gi dei rike opplæring [13.9].

Dersom ein ikkje rettar opp seg sjølv, korleis då rette opp andre? [13.13].

Er det ikkje bra om orda mine gode og ingen går imot dei? [13.15].

Godt styrte er lykkelige [jf. 13.16].

Herrane står alltid ved orda sine. - Kongzi [13.20].

Trege gjør ikkje kva som helst (Dei har slik ein fordel). - Kongzi [13.21].

Nydelige samspel kastar neppe Den verkelig gode villig vrak på [jf. 13.23].

Det beste er om dei gode i landsbyen likar ein mann og dei som ikkje er gode, mislikar han [13.24].

Å sende folk utan opplæring i krig, vil vel seie å kaste dei vekk [jf. 13.30].

14

Veltalande er ikkje alle dydige [jf. 14.5].

Ser han vinning, tenkjer den fullkomne først gjennom om den er rett [jf. 13.13].

Når den fromme er glad, ler han vel [jf. 14.14].

Når det er rett, tar den gode [jf. 14.14.].

Ein får la folk studere for sin eigen del, for å bli betre menneske [jf. 14.25].

Dei beste dreg seg unna menneskesamfunnet. Dei neste drag seg unna styre og stell; dei neste kvinner, dei neste samtale [14.39].

Å vere eldre utan noe vidare å formidle vidare, det er å vere ei plage! [14.46].

15

Den verkelig gode forkastar ikkje sanningar på grunn av den som seier dei, så hardt som det kan vere [jf. 15.22].

Gjør ikkje mot andre det du ikkje ønskjer for deg sjølv [15.23].

Dersom alle mislikar han, lyt det granskast nærare. Dersom alle liker han, lyt det også granskast nærare [15.27].

Mennesket kan utvide mennesket [jf. 15.28].

Når orda når fram, er det fullt nok [jf. 15.40].

Ein får vel la evnelause halde seg i ro [jf. 15.1].

16

Å vere venn med gjølande og ettergivande, det blir til skade [16.4].

Å gle seg over venner, det er til gagn [16.5].

Den verkelig gode vaktar seg iallfall for havesjuke [16.7].

Den smålige vanvørder og likefram spottar dei store [16.8].

Dei som har strevd og ikkje lært noe, verkar let låge [jf. 16.9].

Der den verkelig gode kjem i tvil, spør han [16.10].

17

Ein får elske sannmæle og ærlig fastleik [jf. 17.8].

Dagens sjølvtrygge er gretne og dagens dumme svikefulle. - Kongzi [17.16].

Å spele dam må vel vere betre enn ikkje å gjøre noe [jf. 17.22].

18

19

Den verkelig gode lærer for å gå Vegen (Tao) [jf. 19.7].

Sola og månen verkar det uråd å klive over [jf. 19.24].

20