Smilande livskunst av Lin Yutang

• Smilande livskunst av Lin Yutang: Utdrag og sitat
  • Om Lin
  • Familien bestemmer det kinesiske livssynet
  • Ord om kunst
  • Utdrag frå "Kunsten å lese"
  • Tema frå "Kunsten å skrive"
  • Utdrag frå "Kunsten å tenkje"

Smilande livskunst av Lin Yutang: Utdrag og sitat

Om Lin

Familien bestemmer det kinesiske livssynet

Eg er heilt overtydd om at det i alt kav og jag i amerikansk liv finst ein sterk lengt, ei trong av guddommeleg opphav til å liggje på ein grasbakke under høge, vakre tre ein stille ettermiddag og ikkje gjere noko som helst. [18]

Det er mi faste overtyding at at slik som den amerikanske sansen for humor er (gleden over ein god spøk, likeframheita og den sunne sansen), er det største aktivumet til den amerikanske nasjonen. [25]

Mennesket er framleis i ein svært uregjerleg og vanskeleg slyngelalder. [29]

Den mest opplagte kjensgjerninga som filosofane nektar å sjå i auga, er at vi har ein kropp. [40]

At Galileo innrømte at han hadde urett, styrka prestane si overtyding om at dei hadde rett. [66]

Den store menneskeapa hadde to vegar å velje mellom. Anten bli ein bavian og gå på alle fire, eller ein orangutang og lære å gå på bakbeina. Forfedrane til mennesket kan umogelig stamme frå bavianen. [81]

Slyngelen har blitt heilt borte som menneskeleg ideal, og det same er mannen som med sine strålande slyngelaktige eigenskapar stiller seg fritt og uberekneleg overfor omgivnadene sine. I staden for menneske har vi fått medlemmer av klasser, i staden for idear og personlege fordommar og eigedomligheiter har vi fått ideologiar og klassetenking, i staden for personlegdom har vi fått blinde krefter, og i staden for individualitet har vi fått marxistisk dialektikk. [99]

Chuangtse spaserte i parken ved Tiao-ling då han såg ein rar fugl kome flygande frå sør. Den målte sju fot mellom vengespissane, og auga til den var ein tomme i omkrins. Den flaug rett forbi hovudet på Chaungtse og slo seg ned i ein kastanjelund. "Kva kan det vere for ein fugl?" ropte Chuangtse før han lista seg mot fuglen med bogen klar til skot. Då såg han at fuglen hadde blottstilt seg for han for å kunne fange eit bytte for seg sjølv. Dessutan kom parkvaktaren og ville vite kva han hadde der å gjere, og jaga han ut av parken.
      Då la Chuangtse bogen til side og gjekk heim. I tre månader gjekk han ikkje ut av huset. Endeleg kom Lin Chy til han og spurde: "Kva kjem det av at du ikkje har vore ute på så lenge?"
      "Mens eg søkte å halde liv i kroppen - hylsteret - mista eg det sanne sjølvet av syne. Mens eg stira i mudrete vatn, mista eg av av syne det klare djupet," sa han. [109-110]

Livet er hardt, og den som har eit varmt, følsamt og kjærleg sinn, vil lett bli misbrukt av dei smartare medmenneska sine. [114]

Det er ei mengd bedrag her i verda. [115]

Det ideelle middelklasselivet er det sunnaste livsidealet. [126 stutta]

"Eg held meg for meg sjølv fordi eg av naturen er lite skikka til å leve i samfunn med fremmende menneske," sa T'ao Yüanming, smålåten og selskapssjuk. Han nådde smått om senn fram til ei kjensle av harmoni med livet. [130, 134]

For å vinne fram frå bokleg lærdom til viten om livet, er det ikkje nok med berre tenking og studium; ein er nødt til . . . å fornemme tingas sanne vesen . . . gjennom samspelet mellom sansane og hovud og hjerte. [152]

Livet i ein tanke vi har, fornemmar vi først gjennom den varmen som er til stades eller manglar. [152]

Syn og fargesans er føresetnaden for maleriet. [153]

Tok ikkje religionen sin dekadanse til med fornuft? For mykje tenking? [153]

"Religion slutta for lenge sia med å vere visdom uttrykt i eventyrform" - Santayana. [153]

Vi er så innestengde i livet vårt at vi ikkje kan nyte den frie utsikta. [164]

"Eg er for doven til å lese taoismens klassikarar, for doven til å sjå gjennom sutraene. [Buddhisme-tekstane]." - Yüan Chunglang [167]

Den endelege prøva på kvar ein sivilisasjon er kva slags ektemenn og koner og fedrer og mødrer den frambringar. [179]

Eg tenkjer vi får vere glad til om vi kan kome så langt at vi liker arbeidet vårt. [186]

Eg har inntrykk av at kvinna ikkje får det som tilkjem henne. [190]

Kvinna her lett for å tilpasse seg kontorrutinen. [190]

Det er eit velkjent faktum at familien bestemmer og setter preget sitt på heile det kinesiske livssynet. [196]

I studerkammeret mitt skal alle formalitetar vere avskaffe, og berre dei næraste vennane mine vil bli tekne imot. Så vil vi ha mat og drikke som det høver. [Korta ned ifrå ein kinesisk forfattar, 234]

Kinesarane dreg ikkje noko skille mellom mat og medisin. [258]

"Fjellet kan eg gjere til eit måleri." [278]

Den kinesiske innstillinga går ut på at vi i alle tilfelle bør ta for oss av rettane. Det er ganske enkelt inga meining i å halde seg tilbake når maten ser så fristande ut, og vi har så god appetitt. [285]

Eg trur ikkje på Christian Science, men eg trur på at store, gamle tre og stille fjellstrøk har lækjande eigenskapar. [288]

Det er eit stort problem [for somme] korleis vi skal finne tilbake til naturen og føre naturen tilbake til heimen. [297]

Med hjertevennar meiner eg ikkje nødvendigvis slike som har svore evig vennskap til oss. [326]

Å bu på landet er ein nytelse berre når ein har gode venner rundt seg. [326]

Dei beste vennene kan skrive dikt. Dei nest beste er taleføre, med ordet i si makt. Så kjem slike som kan måle og syngje og de som er flinke i vinleikar kjem til slutt, seier Lin sånn cirka. [326-27]

Det er lettare å halde ut smerte enn kløe. [330]

Ein ekte turist er alltid ein vagabond. [335]

Kvintessensen ved å reise er å ikkje ha nokon plikter, ingen bestemte tider, ingen post, ingen nysgjerrige naboar, ingen mottakingskomite og ikkje noko reisemål. [335]

Den fullkomne turisten er den som ikkje lenger hugsar kor han kjem frå og som ikkje ein gong hugsar kva han sjølv heiter. [335]

"Å forstå dei ulike organa til hesten er ikkje å forstå hesten sjølv." - Chuangtse [338]

"Korleis har du oppseda deg sjølv slik at har kunna gjere deg fri for denne flakkande verdas makt og velstand i god tid?" spurde einkvan. "Eg har sett på livet i ledige stunder. I dag går og kjem aldri att. I år går og kjem aldri att. Dagane og leveåra som er att i livet blir stadig færre, og ikkje alltid som vi ønskjer dei skulle vere, blant anna fordi bustaden [dvs: kroppen] forfell. Men vi kan more oss og la tida gå sin gong," sa Minglaotse, utdrag, 358-59]

Ein kultivert mann elskar og hatar dei rette tinga. Dette kallar vi smak, og med smak følgjer sjarm. For å ha smak krevst det likevel at ein formar meiningane sine uavhengig og ikkje let seg skremme av kunstnarleg humbug og annan humbug. [365]

Vi lever omgitt av humbug på alle felt. [365]

Når ein mann har urett, då har han urett. [365]

Det er inga [god] grunn til å la seg skremme av eit stort namn eller av talet på bøker vedkommande har lest og vi ikkje. [365]

Ord om kunst

Kunsten er både ei verksemd og ei kvile, og eg skulle tru at av desse to tinga er den kunsten som kvile, eller som rein leik for menneskeånda, som betyr mest. [369]
      Den sanne kunstnarlege ånda kan berre bli vanleg og trengje gjennom samfunnet om langt fleire menneske dyrkar kunsten som tidsfordriv, utan noko håp om å bli udøydelege ved den. Likesom det er viktigare at alle college-studentar speler tennis og sparkar fotball sånn passe dyktig enn at eit college kan stille i marka nokre få fotballchampionar til landskampane, så er det også viktigare at alle barn og alle vaksne dyrkar litt kunst i ledige stunder enn at ein nasjon kan fostre ein Rodin [ein fransk bilethoggar]. Eg ser heller at alle skulebarn blir opplærde til å modellere og alle banksjefar og økonomiekspertar blir sette i stand til å måle sine eigne julekort, same kor dårlege resultata enn blir, enn at berre nokre få kunstnarar har kunsten som yrke. Det vil seie at eg går inn for amatørane på alle område. [369]
      Foreldre har meir glede av å sjå barna sine spele amatørkomedie enn av å sjå oppført eit stykke av Shakespeare. [369]
      Det er berre når leikens ande er i behald at kunsten kan unngå å bli kommersialisert. [369]
      No er det karakteristisk for leiken at ein leikar utan grunn [å sjå til], og at det ikkje må vere nokon grunn for det. [369]
      Fridom [nok] er sjela i all kunst. [369]
      Kunst er noko som omfattar meir enn måleri og musikk og dans. [371]
      Lysta til å gjere eit arbeid vakkert er estetisk. [Stutta]] [371]
      I Kina kom høgdepunktet for behagelig ferd i tale og liv og personlige vaner i slutten av Chin-dynastiet (3. og 4. hundreår e.Kr). Mange menn som var berømte for venleiken sin. Dei brukte gjerne å leggje seg til "vakkert skjegg", og dei vada omkring i uhyre vide kåper. Kleda var laga slik at det ikkje fanst den staden på kroppen ein ikkje kunne nå i tilfelle ein ønskte å klø seg. Alt blei utført med eleganse. Ein kost av hestetagl bunde til eit skaft, blei brukt til å jage vekk fluger og mygg med, og blei sett på som eit viktig tilbehør under ein samtale. Meininga var at ein skulle halde kosten sin i handa og svinge den elegant omkring i lufta mens ein tala. Den var neppe meir verdt enn ein engelskmanns monokkel, men den prega samtalestilen [Utdrag].] [372]
      Så skulle ein høyre ein mandarin når han spyttar. Det er ganske enkelt herleg. Spytting blir utført som regel i tre musikalske taktar. Dei to første kjem når han trekkjer inn og reinsar halsen før sluttakta med utspyttinga, som blir utført med fart og kraft. Eg har overlevd basillane utan merkbare følger for helsa. [373]
      Ein fullkome utført kunstig latter er vanskeleg å få til, ettersom det finst så mange slag. Vanskelegast av alt er fortvilingslatter. [Utdrag]. [373]
      Kommunistar og fascistar gløymer alt i utgangspunktet individet si rolle. [Stutta] [374]
      Ein kunstnar som er ein stor personlegdom skaper stor kunst. Ein sentimental kunstnar skaper sentimental kunst, ein vellystig kunstnar skaper vellystig kunst. [Samandrege, 374]
      Høg moral er ikkje noko som kan bli påtvinga ein utanfrå etter kva ein diktator får til innfall, eller kva sjefen for propagandaministeriet finn for godt å bestemme. Den må vekse fram frå det indre. [Lett amplifisert]] [374]
      Ein storsinna kunstnar kan ikkje måle eit simpelt bilete. [375]
      Det har vore ei kinesisk oppfatning at verket til ein kunstnar er bestemt av personlegdommen hans. Denne "personlegdommen" er både moralsk og kunstnarleg. Ein legg gjerne vekta på om den har menneskeleg forståing, storsinn, avstand frå verda, og er fri for smålegskap, pedanteri eller simpelheit. [375]
      Ein eigensindig og ukonvensjonell kunstnar vil ha ein eigensindig og ukonvensjonell stil, og store kunstnarar med god smak vil ikkje forfalle til "manér". [375]
      I denne forstand er personlegdommen sjølve sjela i kunsten. Ingen målar kan vere stor utan den moralske og estetiske personlegdommen hans er stor, og når det gjeld å vurdere kalligrafi og målarkunst, er det høgaste kriteriet ikkje om kunstnaren eig god teknikk, men om han legg personlegdom for dagen. [375-76]
      Sia kunst er konkret, har den tekniske problem som ein må lære å beherske. Men sia kunst også er ånd, er det levande elementet i alle former for kunstnarleg skaping det personlege uttrykket. Det er individualiteten til kunstnaren, langt meir enn den reine teknikken hans. [376]
      Det er stadig ein fare for at personlegdommen eller den personlege uttrykksforma skal bli kvalt av teknikken. [376]
      Det må [også] vere sving [schwung] over god form, ein sving som er vakker å sjå på. Det er ein slik sving over svala som flyg eller over ein hauk som slår ned på byttet sitt. [376]
      Vi ventar at all kunst skal ha karakter, og karakter er ikkje anna enn det kunstverket antyder eller openberrar av kunstnarens personlegdom eller sjel eller hjerte eller "bryst", som kinesarane uttrykkjer det. Utan karakter eller personlegdom er eit kunstverk daudt. [376]
      Hovudgrunnlaget for all kunst er at ein kultiverer personlegdomssjarm, for kva ennein kunstnar enn gjer, viser karakteren hans seg i arbeidet hans. Utviklinga av personlegdommen har både ei moralsk og ei estetisk side, og krev både lærdom og forfining. Forfining ligg nær god smak, og kan vere medfødd, men også lærdom som kan liggje bak. Dette er særleg tydeleg når det gjeld måleri og kalligrafi. [377]
      Vi kan sjå openbert ei heil rekkje estetiske eigenskapar eller forskjellige slags venleik i måleria. Det kan vere så som den styrken sin venleik, åndsfridommens venleik, den romantiske sjarms venleik, og så bortetter. [377]

Utdrag frå "Kunsten å lese"

Ord frå ein sjølvbiografi av Li Ch'ingchao (Yi-an, 1081-1141)

Eg hugsar godt,og når vi etter middag sat i heimkomsthallen og drakk te, pla vi peike på bokstablane i hyllene og gjette på kva linje på kva side i kva bind av kva verk det stod eit bestemt uttrykk. Den som gjetta rett, hadde då rett til å drikke teen sin først. Og når ein av oss gjetta rett, pla vi lyfte koppane i veret og bryte ut i høg latter, og vi lo ofte slik at vi sølte teen utover tøyet vårt og ikkje greidde å drikke. Vi var då tilfreds med å leve og bli gamle i slike omgivnader! Derfor heldt vi hovudet høgt . . . Med tida blei samlingane våre større og større, og bøkene og kunstgjenstandane var stabla opp på bord og benkar og fylte sengene, og vi naut dei med auge og sinn, snakka om dei og la planar, og kjende ei lykke som langt oversteig det den kjenner som berre kan nyte hundar og hestar og musikk og dans . . . [385]

Tema frå "Kunsten å skrive"

Utdrag frå "Kunsten å tenkje"

I naturvitskapens æra, om lag sia midten av 1800-talet, glir dei siviliserte aktivitetane til manneætta gradvis nedetter, ikkje berre inn i dei lågaste områda til naturen, med endatil under naturen. Teknisk vitskap og industri blir nedafor-natur.
      Dette gjer det påtrengjande for mennesket å sanne ande bevisst, og ved dét løfte seg like høgt over naturen som han søkk under den i sine under-natur-tekniske aktivitetar. Slik kan mennesket skape i seg den nødvendige styrken til ikkje å gå dukken. - Rudolf Steiner: The Story of My Life - redaksjonelle tillegg.

Somme forskarar hevdar no at verka tillagt William Shakespeare var skrivne av Sir Henry Neville (1562-1615), som i motsetnad til den fjerne slektningen sin, William, var rik og velutdanna og hadde opphalde seg på utanlandske stader som handlinga blir lagt til i Shakespeare-stykka. Som det heiter: "Shakespeare skreiv skodespel som kravde detaljert kunnskap i geografi og politikk, og avanserte dugleikar i latin, gresk, fransk, spansk og italienske kjelder, enda den formelle utdanninga hans slutta då han var tolv."
      Shakespeare-forskarane Brenda James og William Rubinstein finn nøyaktig samsvar mellom kva skodespela handlar om, og kor Neville var til eikvar tid: Ein gong var han engelsk ambassadør i Frankrike. Han vitja Wien, der Measure for Measure er lagt, og nord-Italia, der ein serie italienske skodespel, som Romeo og Julie og Kjøpmannen i Venesia er lagt. Hendingane i livet til Neville og kronologien til skodespela samsvarer støtt, hevder professor Rubinstein. [MEIR]