Norsk del, Gullvekta
Tilfriskingsarbeid
Seksjon › 5 Sett Søk Førre Neste

Finn ordbøker

Reservasjonar Innhald  

Stressa katt
Frisk skal vere betre enn friskare!

Tilfrisking

Det er til vanleg betre å stå enn å dette og så reise seg opp att med ein skade. Det er tilsvarande betre å halde seg frisk enn å streve med å bli bra att. Det gjeld å leve slik at ein minskar sjansane for å bli farleg sjuk. Det gjeld at leveviset hjelper helsa og ikkje tærer mykje på ho, eller underminerer kropp og hug jamt.

Har ein falle og slått seg, gjeld det å komme seg opp att og få det godt igjen. Då gjeld det å vite kva ein godt kan jobbe med sjølv, kva ein kan klare, og kva ein skulle overlate til medisinsk kunnige innan diagnose og kurforsøk utan å bli kvesta eller forgifta. "Ein skal vere godt frisk for å tole opphald på eit sjukehus," heiter det. Det same gjeld bylufta mange stadar. Vel, diagnostisering er ei alvorleg sak, og det er god hjelp å få. Det er også hjelp eller lindring i fleire slags legemiddel, sjølv om fleire av dei har sideverknadar, biverknadar. Så ein lyt passe på sjølv også.

Det offentlege Noreg går elles inn for eigenomsorg. Det kunne sikkert blitt lagt breiare til rette for det, men det er iallfall ikkje forbode for mildare plager i sinn og kropp. Forsvarleg eigenomsorg er det skrive mange bøker om, også huslegebøker. Slik litteratur kan hjelpe til med ei førstediagnose, så ein blir sikrare på når ein skal ha seg lege og elles ha sitt på det tørre. Bøker av dette slaget skildrar også ei rekke sjukdommar og kva som kan vere standarbehandlingar for dei. Ei eller fleire slike familielegebøker er godt å ha, for eksempel om ein har barn i huset. Det finst fleire på engelsk. Det gjeld å ha oppdaterte bøker, sidan tilrådde behandlingar kan bli endra.

Når ein har fått ein god diagnose - for eksempel etter sju års legefamling i mørkeskodda i eitt tilfelle eg kjenner godt - får ein sjå og høyre etter om det er noko ein kan gjere sjølv attåt det som legen eventuelt skriv ut. Då har vi komplementær medisin å gå gjennom. I somme tilfelle kan ein godt utfylle legemiddel med slikt, i andre tilfelle slett ikkje. Det kan vere gråsoner imellom desse polane. Det kjem an på kva plager ein har fått, kor alvorlege dei er, kva legemiddel ein har fått utskrive. Det følger skadelege biverknader med dei. Ein gjer godt om ein lar vere å innta det skadelege - det er nokså individuelt endatil. Stopp det skadelege inntaket før det kverkar deg, gir deg grufulle eksem eller svekker synet så du nærmar deg å bli blind, til dømes. Dei legemiddela ein har godt av på sett og vis, kan ein derimot halde fram med slik legen har skrive. Det seier nesten seg sjølv. Det kan fort komme på banen kva for komplementære tiltak eller "greier" ein gjerne vil prøve attåt, og om dei komplementære tiltaka kan skiple verknaden av legemiddel. Det kan lett skje. Så ein treng å vite kva som er godt, kva som verkar tynt, og så videre nedetter. Informasjon skulle ein klare å skaffe seg sjølv. Familielegebøker er greie, og så får ein finne fram til bra alternative kjelder å ause av i fall ein er om seg. Ein får også gjere vel og rådføre seg med legen sin for å vere på tryggast mogeleg grunn.

Ein kan truleg spare seg for mangt ved å auke trivselstiltak og bygge helsereservar mens ein har det bra og er frisk, jobbe med å halde seg sunn ganske planmessig, og ikkje utsette seg for mykje stress, ubehag og verre. Det finst mange måtar.

Og som sagt, det er mogeleg å reise seg att om ein fell; det er iallfall mogeleg for mange. Det finst alternativ til legemiddel rundt om - og komplementær medisin har mange utlaup. Det finst mange retningar, som shiatsu, akupressur, blomstermiddel (frå plantar, for menneske), urter, kosthald, og mykje anna. Somt går godt i spann med vanleg behandling, og somme legar har ein fot i kvar leir, som Stig Bruset, forfattar av Helse på grønn resept (2001) i lag med ein homeopat. Hovudnormen er og blir: "Det skal vere forsvarlig."

To top

Frå boka "Du kan bli frisk igjen"

Det som kan hjelpe mot stressrelatert kreft, kan tenkast å hjelpe mot verknadar av middels intens, kontinuerleg stress også.

Nedafor finn du nyttige tankar omkring stress og positive haldningar: Eg gir att frå ei bok av O. Carl Simonton, Stephanie Matthews-Simonton, og James Creighton: Du kan bli frisk igjen: En bok for kreftsyke og deres familier. Aventura, Oslo, 1993. (På engelsk heiter boka Getting well again).

Noko frå forordet i nyutgivinga

Lege Stig Bruset skriv i forordet til den norske nyutgivinga:

Etter djuptgåande studium av medisinsk og psykologisk litteratur, kom [O. Carl Simonton] til eit vegskilje i karrieren sin og flytta . . . (s. 5)

I 1980 publiserte Simonton og medarbeidarar resultata frå ein studie i tidsskriftet "Psychosomatics", der 210 pasientar hadde følgt eit 5-dagars program kvar tredje månad. Pasientane, som lei av ulike krefttypar, blei samanlikna med overlevingstal frå det nasjonale kreftregisteret. Konklusjonen var at pasientane levde monaleg lenger, mange opptil dobbelt så lenge, som tilsvarande pasientar behandla av det tradisjonelle helsevesenet. Andre forskarar bl.a. frå Stanford University har stadfesta desse gode resultata frå gruppeterapi. . . .

I løpet av dei 15 åra som har gått sidan den førre utgivinga av Du kan bli frisk igjen, har eit nytt fagområde vakse fram i grenselandet mellom psykologi og medisin.

Psykonevroimmunologi, forkorta PNI, bygger bru mellom kropp og sjel og hjelper oss å forstå at kvar og ei belastning rammar fleire delar av mennesket samtidig. Psyke og kjensler påverkar nervesystemet, som igjen påverkar hormona, som i sin tur påverkar immunapparatet. Simontons metode lærer oss korleis ein gjennom sinnet kan påverke kreftsjukdommen og effekten av behandlinga. (s. 6).

Forfattaren "overtar roret":

"Dei metodane og teknikkane vi skildrar i denne boka, er den metoden vi brukar i forskings- og rådgivingssenteret vårt for å vise kreftpasientar korleis dei sjølve kan delta i arbeidet for å bli friske att og leve eit rikt og givande liv", skriv Simonton og medarbeidarane (s. 12).

Korfor er det somme pasientar som blir friske og andre som døyr, når begge kategoriane har fått same diagnose? Dette problemet tok til å interessere O. Carl . . . (s. 12).

"Etter at vi i tre år hadde lært pasientar å bruket sinnet (hugen) og kjenslene til å endre sjukdomsgangen sin, bestemte vi oss for å gjere ei undersøking . . .", skriv Simonton og medarbeidarane (s. 20).

Pr. januar 1978 er tilstanden for dei pasientane som er i live, slik:

Ingen teikn til sjukdom: 14 pas. Prosent 22,2%
Svulst i tilbakegang: 12 pas. Prosent 19,1%
Sjukdommen stabil: 17 pas. Prosent: 27,1%
Nye svulstdanningar: 20 pas. Prosent 31,8%

Alle desse pasientane blei vurdert som medisinsk ulækjelege. (sjå s. 21)

Biofeedback og evna til å påverke helsetilstanden

I mange år har folk i Vesten høyrt om den forbløffande kroppskontrollen til indiske yogiar. Vi har fått høyre at dei kan stikke lange nåler inn i kroppen utan å blø eller kjenne smerte. Det blir meldt om andre som er blitt gravlagt i kister i jorda i lengre tid. Etter at lufta i kista for lengst skulle vere brukt opp, har dei krope ut levande og friske. Andre yogiar skal ha spasert over glødande kol utan å kjenne smerte og utan å få så mykje som ei blemme. . . .

Biofeedback-forskarar har oppdaga at det er mogeleg for vanleg folk, ikkje berre for yogiar, å lære seg å viljestyre hjarteslag, muskelspenning, sveittekjertlane sin aktivitet, hudtemperatur og ei lang rekke indre fysiske tilstandar som før normalt blei halde for å stå under ubevisst kontroll av det autonome nervesystemet. Framgangsmåten for å lære å kontrollere desse fysiske tilstandane er ikkje særleg komplisert. . . . (s. 40)

Elmer og Alyce Green ved Menningerklinikken er pionerar innan biofeedback, og dei har meldt om eksperiment der forsøkspersonen har skaffa seg viljekontroll over éi enkelt nervecelle. Dei hevdar at biofeedbackteknikken er eit klart prov for det fysiologiske prinsippet at "kvar ei endring i den fysiologiske tilstanden, bevisst eller ubevisst, blir følgt av ei tilsvarande endring i den mentale tilstanden, kjensletilstanden, og at omvendt, kvar ei [(s. 41] endring i den mentale tilstanden og kjensletilstanden, bevisst eller ubevisst, blir følgt av ei tilsvarande endring i den fysiologiske tilstanden. (s. 42) . . .

"Psyken kan både lindre sjukdom og skape den", skriv dr. Barbara Brown, pionér i biofeedbackforsking (s. 42

Å rekne med kosthaldet som ein mogeleg årsak til kreft er forholdsvis nytt . . . .

Det finst andre faktorar enn maten som kan forklare den lave førekomsten av kreft i Japan samanlikna med andre industrialiserte land. (s. 50-1

Immunforsvaret - vårt naturlege forsvar mot sjukdom

Dei fleste menneske som blir utsett for kjente kreftframkallande stoff, held seg likevel friske (s. 52)

Sterkt forenkla kan vi seie at immunsystemet er sett saman av ulike typar celler som angrip og øydelegg framandkroppar (og) sjølvlækingsprosessen går for seg samanhangande (s. 53).

Kroppen (kjempar mot) kreftceller med garva rutinar og sørger for at dei cellene blir isolerte og øydelagde slik at dei ikkje får gjort nokon skade (s. 53).

"Når livet blir for hektisk, og forsøka på å meistre situasjonen mislykkast, er sjukdom det triste resultatet. [Og] Når teknikkane for å takle situasjonen er feilaktige, når dei manglar relevans for . . . problema som skal løysast, (kan motstandskrafta mot sjukdom bli svekka)", skriv Holmes og Masuda (s. 62).

Forsøk med dyr stadfestar desse oppdagingane . . . Mange dyreforsøk har synt samanhengen mellom stress og kreft . . . (s. 62).

Stress kan føre til kreft (s. 63).

Dei fysiske verknadane av stress er høgst reelle . . . kronisk stress svekker kroppen sitt immunsystem, som altså har til oppgåve å oppsluke og øydelegge kreftceller og framandkroppar (s. 65):

  • Høg grad av emosjonelt stress aukar kor mottakeleg ein blir for sjukdom.
  • Kronisk stress fører til nedsett immunitet, som igjen fører til at ein blir meir mottakeleg for sjukdom - og då særleg kreft.
  • Emosjonelt stress . . . fører også til hormonforstyrringar. Desse forstyrringane i hormonbalansen kan auke produksjonen av abnorme celler i kroppen (når den) er minst i stand til å utslette dei (s. 67).

Ifølge Lawrence LeShan

Doktor Lawrence LeShan . . . er ein av dei fremste teoretikarane når det gjeld kreftpasientars psykologiske bakgrunn. . . . LeShan skil ut fire typiske komponentar i livshistoria:

  • Ungdom prega av ei kjensle av isolasjon, forsømming og fortviling . . . (s. 76)
  • I tidleg vaksen alder blei det etablert eit sterkt og meiningsfullt forhold til eit anna menneske eller funne djup tilfredsstilling i eins eiga livsoppgåve. Men så blei sambandet eller rolla fjerna. Resultatet blei fortviling (s. 76-77).
  • Desse pasientane hadde bite fortvilinga si i seg. Dei var ute av stand til å la andre få vite det når dei kjende seg såra, var sinte, eller fiendtleg innstilt. I staden kunne ein få ord for å vere sånt som "ein særleg hyggeleg person" (sjå s. 77)

Kjensletilstanden til desse personane var veksande fortviling som var knytt til tap i barndommen - dei såg på det at det blei slutt på forholdet som ei katastrofe - "Fargen", gnisten, meininga var blitt borte frå liva deira (s. 77).

Eit anna element i LeShans skildring, det at kreftpasientar er tilbøyelege til å kjenne håpløyse og hjelpeløyse allereie før dei blir råka av kreft, er blitt stadfesta av to andre undersøkingar, der (a) kjensla av hjelpeløyse lèt til å vere ein medverkande faktor; og (b) leukemi eller lymfom utvikla seg når ein hadde opplevd tap og åtskiljing som hadde ført til fortviling, håpløyse og mangel på kontinuitet (s. 79-80).

Mange som blir kreftpasientar har vanskar med å gi uttrykk for negative kjensler, og har behov for heile tida å ta seg godt ut i andre sine auge (sjå s. 80).

Å ha krefter å stri med

Desse elementa: defensive trekk; mange emosjonelle sjokk; å ikkje makte å redusere spenninga ved hjelp av fysisk aktivitet; uttrykksmogelegheita blokkert av trongen til å gjere godt inntrykk - kan verke inn på veksttempoa til svulstar i uheldig retning, syner E. M. Blumberg (s. 80).

Doktor B. Klopfer syner i ei undersøking at dersom mykje energi går med til å forsvare eget (kalla "ego-forsvar") og eins eiga livsoppfatning, minskar organismen sine krefter til å kjempe mot og kjempe ned svulstane (s. 80).

God kontakt med eige eg [eiga eg-kjensle, eg-fornemming] kan såleis ha noko å seie (sjå s. 83). Forventingar kan påverke sjukdomsgangen (sjå s 94)

Programmer deg som best du kan

Til ein viss grad kan autosuggesjon og visualiseringar nytte, syner bl.a. Tony Buzan og Michael J. Gelb i ei bok.

Eksperiment gjort av psykologar verda over, syner at visualisering verkar, og kanskje særleg når ein tar mange sansar til hjelp ved det (sjå Buzan og Gelb 1995, 54-55, 57)

Med ein sakte sjølvoppfyllande profeti meiner vi elles at fordi vi venta at noko skal hende, handlar vi på ein måte som gjer det sannsynleg at akkurat dette hender (s. 95).

Visualisering kan bli tilskunding til personleg utvikling eller til å moderere uvanar (s. 150; Buzan og Gelb 1995, 57).

Det kan kanskje gjere godt å sleppe å leve opp til andre sine store forventingar (sjå s. 150). Ein kan også ha i minne at ein sjukdom kanskje kan ivareta underliggande behov - utfriing frå stress, tilgang på . . . omsorg, (s. 150).

Elles kan ein merke seg at avslapping i klinisk forstand (er) ikkje det same som å ha ein roleg kveld framfor TV-en, ta eit par drinkar eller sitte og snakke med gode vennar . . . slike former for "avslapping" (fører) ikkje til skikkeleg utladding av fysisk stress, men at regelmessig trim kan bli ein måte å minske stress på . . . som ein parallell til "kamp/flukt"-reaksjonen (s. 153).

Men som vist, "avslappings- og visualiseringsteknikken er eit av dei beste hjelpemidla vi har funne når det gjeld å få pasientane til å tru på si eiga evne til å bli frisk av kreft", skriv Simonton og medarbeidarane (s. 157).

Den som ikkje har kreft, kan bruke visualiseringsteknikken mot andre smerter og lidingar. (s. 163)

Meir om visualiseringar

Å visualise er å sjå for seg - å danne seg synsbilde for sitt indre blikk, å lage seg ei indre synsførestilling om eitkvart, ein eller fleire ting.

Som hjelp til å overvinne problem kan visualiseringar tas med: Dei kan ha ein viss effekt, bidra eit stykke på veg, og kanskje gjere utslag nok i enkelte tilfelle, slik Simonton-forskinga viser (andre seksjon ovanfor). Ein får tenke på desse momenta. Kanskje enkelte av dei kan hjelpe:

Somme menneske er meir visuelle enn andre - dei tenker i bilde. Andre sansar tinga på andre måtar. Somme føler dei, andre tenker mykje meir i ord (s. 167).

Positive indre bilde kan gagne (sjå s. 169).

Simonton-forskinga syner m.o.t. effektiv bildebruk at det vesentlege er eigenskapane ved bilda, ikkje sjølve bilda. Du gjer vel om du lar dei formidle ei god tru. Førestill deg til dømes at behandlinga gjer liten skade på normale celler (sjå s. 173), og prøv å ta siger over kreftcellene for gitt, og la det ikkje leivast tvil om det. Ha tillit til sunne funksjonar og prosessar. Sjå for deg at du fullfører livsoppgåva di og at du held deg engasjert i å leve, skriv forfattarane (sjå også s. 174).

Førestill deg også slike lydar og kjensler som passar. Gå inn for klare, livsfriske og helst livaktige bilde i tillegg (sjå s. 177, 178).

Metodisk visualisering i avslappa tilstand er Simontons hovudmetode, og har vist seg å ha betydeleg innverknad: Ved å førestille seg - kanskje utprega vennlegsinna, enkelt og behageleg - kan somme betrast (sjå s. 185, 231 o.a.).

Kom i hug

Det er snakk om bruk av ressursar i striden for å bli frisk att. Det er det dette handlar om (sjå s. 175).

Det er i tillegg fornuftig å ha eit vakent auge for hang (særskilt godhug, alias preferansar) og nytte ulike tryggleiksmarginar så det neppe blir skadar av noko slag frå komplementære metodar.

Rundt mogelege tilbakefall

Å vere mentalt budd på tilbakefall er bra for å redusere angsten - og spenningane - omkring denne mogelegheita (sjå s. 254).

Ein treng å kjempe mot fortviling - og kjærleik, omsorg og forståing frå pårørerande er svært viktig, bl.a. mot humørsvingingar (sjå s. 254)

Kontroll kan også ha noko å seie, i og med at kreftceller er celler ute av organismen sin kontroll. Den kloke Boken om kreft gjer dette klart (Lewitt 1980).

Tilbakefall blir tolka av Simonton som bodberar om at det trengst hjelp frå terapeut for om mogeleg å meistre konfliktar betre. Eller kanskje pasienten har prøvt å gjennomføre for mange og for store endringar på ein gong, og altfor fort. Det kan i seg sjølv føre til fysisk stress, og det må ein prøve å unngå (sjå s. 255).

Det er særs viktig å forstå dei bodskapane som eventuelt kan ligge i tilbakefall. Noko ein kan gjere er å undersøke perioden som gjekk føre tilbakefallet (sjå s. 256).

Til slutt kjem vel "søvnens storebror" likevel. Også til dei som har klart å hevde seg bra, halde kommuniseringane sine reielege, med sans for å hegne om eigen integritet utan å bli utillatelege. Det gjer godt for mange involverte om dauden kjem stille og roleg og ein har fått ta tilfredsstillande farvel. Somme lyt likevel nøye seg med mindre, viser det seg - men også at noko av det som gjer godt, nok blir betre enn ingenting (sjå s. 262, 272-73, 275 o.a.)

Ikkje alle reagerer likt. Evna til å godta ulikskapar er ikkje likt fordelt heller. Ein skulle ta høgde for det, fordi det kan bli mindre bitterheit av det, og familien av etterlatne kan utvikle psykisk styrke som den kan nyte godt av i lange tider etterpå. Det gjeld nok også i mange tilfelle (s. 287 o.a.).

TO TOP

Fleire vink

Det Amerikanske Instituttet for kreftforsking (AICR) meiner at den beste måten å fremme god helse på i det store og heile, er å ete balansert, og få i seg mest plantebasert og næringsmessig kompakt kost. Dei fleste kaloriane bør komme frå grønsakar, frukt, fullkorn og bønner, heiter det der i garden. Ein blir rådd til å ete mindre feitt, mindre sukker - især mindre kvitt, mineraltømt sukker - og meir fiber, dersom ein kan tole fiber i kosten, då.

Mindre kjøt og mjølkeprodukt fordi dei er stinne av metta feitt og kolesterol. Kaldpressa planteoljar i staden for smør og margarin. Unngå herda feitt.

Mykje mindre steikt, sterkt salta og røyka mat.

AICR tilrår nesten alle desse stega som vern mot ulike krefttypar, og som hjelp til å minske risikoen for hjarte- og karsjukdom. Og så fremmer slikt inntak god helse, heiter det.

Den med matallergi lyt gjere det han eller ho kan for å tillempe vinka til seg og si stode.

Det Nasjonale Kreft-Instituttet (NCI) koplar ein tredel av alle kreftdødsfall til kosthaldet. Instituttet seier vi kan minske risken for kreft og andre kroniske sjukdommar gjennom kosthaldet. Både AICR og NCI trur at det i det store og heile gjer godt å ete plantebasert kosthald. Det kan vere fornuftig å innlemme meir av det, men: Balanse, moderasjon og variasjon er nøkkelorda å jenke slikt til.

- og ha eit positivt livssyn (så lenge du er god for det)

Kan vi kanskje legge til noko?

  • Vel økologisk (biologisk) kosthald systematisk, om ikkje anna så for å hjelpe dyra.
  • Kutt ut vanleg koksalt (kjøkkensalt), og erstatt det med slikt som saltfattig urtekrydder og kanskje mineralsaltblandinga Seltin, om det gjer godt:

    Seltin inneheld 50 % natrium, 40 % kaliumklorid, 10 % magnesiumsulfat, og bittelitegrann jod (0,0005 %) På grunn av det høge innhaldet av kalium må folk som har nyresvikt eller bruker visse hjarte- eller blodtrykkmedisinar, unngå Seltin, står det. For friske skulle det fungere godt, om ein ikkje saltar meir enn med vanleg salt. [Jf Wikipedia, s.v. "Seltin"]

  • Ikkje overkok grønsakene.
  • Ikkje svidd mat og fæle skorper.
  • Mat med ekte, fine, friske fargar gjer seg ofte.
  • Dampkoking gjer seg.
  • Byt til lettstelte titanlegerte steikepanner og sameleis gryter om du lyt steike eitkvart i olje; då treng ein mest ikkje olje eller feitt i. Ta elles mikrobølgjeomnen i godarta bruk - med nyare typar kan ein varme, koke, og grille så godt som utan feitt, og utan mykje søl. Dessutan er det tryggare enn å gå ifrå steikeplata og gløyme ho.
  • Eg ville kutta ned metta feitt mektig. I juni 2009 kom elles Verdshelseorganisasjonen til at transfeitt er usunt og bør vekk frå kosthaldet. Transfeittet som ein får aller mest i seg av i dag, er produsert industrielt som eit biprodukt ved hydrogenisering av planteoljar. Transfeitt er ikkje godt for helsa. Det aukar faren for å utvikle koronar hjartesykdom og kreft. [Artikkel 1] [Artikkel 2]

Råda til dei to institutta gagnar helse, og kan verne mot hjartesjukdom, slag, kreft, og meir til, heiter det.

Innhald


Tilfrisking, bli frisk att, Litteratur  

Backhouse, Jonathan. Essential Health and Safety Study Skills. Abingdon, UK: Routledge, 2013.

Boik, John. Natural Compounds in Cancer Therapy: Promising Nontoxic Antitumor Agents from Plants and Other Natural Sources. Princeton, MI: Oregon Medical Press, 2001.

Bruset, Stig, og Dag Tveiten. Helse på grønn resept: Hvordan forebygge og behandle de vanligste sykdommene og plagene med vitaminer, mineraler og urter. Rev. utg. Oslo: Gyldendal, 2001.

Cleary, Thomas, tr. Sex, Health, and Long Life: Manuals of Taoist Practice. Boston: Shambhala, 1999.

Fields, Gregory P. Religious Therapeutics: Body and Health in Yoga, Ayurveda, and Tantra. Albany, NY: State University of New York, 2001. ⍽▢⍽ Dr Fields var dosent i filosofi ved Southern Illinois University i Edwardsville då han skreiv boka. Han tar for seg forhold mellom kropp, helse og læking slik dei blir systematiserte innan dei tre tradisjonstunge indiske systema klassisk yoga, ayurveda og tantra. Det er inga bok med enkle sjølvhjelpsprogram. Fields diskuterer femten helsefaktorar (parameter), basert på to ayurvediske tekstar. Faktorane er meint å fremme holistisk og proaktiv handtering i det heile. Det er om å gjere å kultivere helse i heile personen, på alle plan, i alle hovudområde - om det lar seg gjere. -- Det er tale om biologiske og økologiske forhold; medisinske og psykologiske; sosiokulturelle og estetiske; og metafysiske og religiøse. Det er dei fire hovudgruppene. Den som er frisk, klarer betre å tilpasse seg miljø [som ikkje er helseskadelege] og ta vare på seg sjølv utan å hamne i former for pine (dukkha). Sunne klarer dessutan å stette seg vellykka [nok] til menneska omkring og nære skaparanden [les: vere skapande] sin livet gjennom. -- Fields samanfatter somt med at "helsa påverkar og blir påverka av samfunnet" - det er her tale om ein samansett "vev" som omfattar forhold, naturen, og det guddommelege. Boka går såleis inn i breiare samanhengar enn enkle gjer-det-sjølv-bøker. Ved det setter ho somt i eit breitt perspektiv som det kan vere verdt å ta med seg for den som er over middels interessert i yoga, tilfrisking og vidare utvikling like til vi sannar Sjølvet i og bak oss. Gelb, Michael J. og Tony Buzan: Lessons from the Art of Juggling. Aurum Press. London, 1995.

Givens, D. Ian, Samantha Baxter, Anne Marie Minihane and Elizabeth Shaw, eds. Health Benefits of Organic Food: Effects of the Environment. Wallingford, UK: CABI, 2008.

Hales, Dianne. An Invitation to Health: Choosing to Change. Belmont, CA: Wadsworth Cengage Learning, 2011.

Ineichen, Bernard. Homes and Health: How Housing and Health Interact. Abingdon, UK: Taylor and Francis, 2003.

Irwig, Les, Judy Irwig, Lyndal Trevena, and Melissa Sweet. Smart Health Choices: Making Sense of Health Advice. 2nd ed. London: Hammersmith Press, 2008.

Jourdan Didier, and Sandrine Broussouloux. Health Education in Schools. The Challenge of Teacher Training. Saint-Denis: Jean-Marc Piton, 2011.

Kølpin, Sarah Zobel. Lev deg lykkelig med Positiv Psykologi. Tr. Kari Olsen. Rev. norsk utg. Oslo: Engelstad Forlag, 2010.

Leung, Ping-Chung, and Harry Fong, eds. Alternative Treatment for Cancer. London: World Scientific, 2007.

Lewitt, Paul et al.: Boken om kreft. Universitetsforlaget. Oslo, 1980.

Liu, Da. The Tao of Health and Longevity. London: Routledge and Kegan Paul, 1978.

Mindell, Earl I., and Virginia Hopkins. Prescription Alternatives: Hundreds of Safe, Natural, Prescription-Free Remedies to Restore and Maintain Your Health. New York: McGraw-Hill, 2009.

Nyklicek, Ivan, Lydia Temoshok and Ad Vingerhoets, eds. Emotional Expression and Health Advances in Theory, Assessment and Clinical Applications. Hove, UK: Taylor and Francis, 2005.

Peters, Michael, ed. British Medical Association: Complete Home Medical Guide. Fully rev. London: Dorling Kindersley, 2010.

Simonton, O. Carl, Stephanie Matthews-Simonton, and James Creighton: Du kan bli frisk igjen. Aventura. Oslo, 1993.

Smith, Tony, ed. British Medical Association: Complete Family Health Guide. 2nd ed. London: Dorling Kindersley, 2005.

Smith, Tony, and Sue Davidson, eds. The British Medical Association New Family Doctor Home Advisor. 3rd ed. London: Dorling Kindersley, 2001.

Stephens, Christine. Health Promotion: A Psychosocial Approach. Maidenhead, UK. Open University Press / McGraw-Hill Education, 2008.

Summers, Richard F., and Jacques P. Barber. Psychodynamic Therapy: A Guide To Evidence-Based Practice. New York: The Guilford Press, 2010.

Wright, Susan D. Be Your Own Therapist: Recipes for Emotional Health. Mill Valley, CA: Vision Books International, 2003.

Tilfrisking, bli frisk att Seksjon Sett Neste

Tilfrisking, bli frisk att BRUKARGAID: [Lenke]
© 1999–2016, Tormod Kinnes, cand.philol. [E-post]  ᴥ  Ansvarsfråskriving: [Lenke]