Munchausen-skrøner

13 › 1 › 12

Baronen

Baron Munchausen er kjent som ein notorisk skrytepave og forteljar av oppdikta eventyrskrøner. Mannen er ikkje berre oppdikta, for det fanst ein verkelig baron Münchhausen i tillegg til mannen som fortel skrøner i Munchausen-boka. Den verkelige Munchausen budde på eit gods i Hannover, Tyskland. Det var ein flink eventyrforteljar med fri, behagelig forteljemåte. Han hadde komme langt etter å ha tent som offiser i det russiske kavaleriet.
Baron Münchhausen (1720-97) sitt fulle namn var Karl Friedrich Hieronymus, Freiherr [Baron] von Münchhausen. Som ung tente han for hertugen av Brunswick-Lüneburg, og seinare gjekk baronen inn i det russiske militæret, og tente der til 1750. I den tida var med på to felttog mot Ottomanriket, altså tyrkarane, i 1740 og 1741. Heimattkomen til Bodenwerder fortalde baronen skrøner om opplevingane sine, det er, vittige og overdrivne soger, men i forretningar blei han rekna for heiderleg.
Forteljingar om Munchausen blei gitt ut på engelsk i 1785 av Rudolf Erich Raspe i ei elegant skrønebok. I den seinare, "fullstendige" utgåva som voks til, utgjer dette tilfanget kapittel 2 - 6 av i alt 17.
Alt i førsteutgåva blei mykje av det morosame stoffet teke frå andre kjelder og tillempa til baronsprading. Den rettelege baronen var elles ikkje ein som dreiv med sjølvskryt, men boka til Raspe framsteller han som en notorisk skrytepave og løgnhals, og har skada namn og rykte for han.
I 1786 omsette Gottfried August Bürger Raspe-sogene tilbake til tysk og la til forteljingar. Bürger's bok er den best kjente blant tysktalande. Dei fleste historiene i boka hans, og i Raspes før han, innheld eventyrbitar - deler av folkeeventyr som var kjende fleire hundreår før baronen.
Kunstnaren Gustav Doré illustrerte baron-forteljingar flott til 1882-utgåva av boka. Det har kome filmar på tysk, russisk, fransk og engelsk; den engelske spelefilmen er av Terry Gilliam, og er frå 1988. Det er også reist eit monument over baronen i fødebyen hans. Bodenwerder i Tyskland. Ei statue av baronen har blitt reist i Kaliningrad, og skrønene held fram i sin sigersgang over store deler av verda.

Litteratur
Bürger, Gottfried August. Wunderbare Reisen zu Wasser und zu Lande Feldzüge und lustige Abenteuer des Freiherrn von Münchhausen, wie er dieselben bei der Flasche im Zirkel seiner Freunde selbst zu erzählen pflegt. Berlin: Spiegel, 1994-2007. [Link]
Raspe, Rudolf. Baron Münchhhausens merkverdige resor och eventyr til lands och vatten. Tr. V. E. Øman. Teikningar av Gustave Doré. Stockholm: C. E. Fritzes Bokhandel, 1875. (Basert på den engelske 1862-utgåva]
Raspe, Rudolf Erich (1737-1794). Baron von Münchausens vidunderlige reiser til lands og til vanns. Oslo: Cappelen, 1976.
Raspe, Rudolf E. The Travels and Surprising Adventures of Baron Munchausen. Reissue collection. London: Dedalus, 1993.
Raspe, Rudolf. The Surprising Adventures of Baron Munchausen. On-line at Gutenberg EBooks. Champaign, 2006. [Link]

   BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
   ANSVAR UT (ansvarsfråskriving) til gagn for oss: [LENKJE]
   © 2004–2007, Tormod Kinnes. [E-POST]