Norske eventyr og segner
| 13 › 1 › 9 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Nøkken i Langfossen
 |
| Kvit hest - utsnitt frå eit verk at T. Kittelsen |
Vasstrollet kan skape seg om til allslags ting, snart ein hest på stranda, snart til gull og kostelige ting. Om ein rører desse tinga, kan vasstrollet få makt over ein om ein ikkje kjenner sin ABC. Men jamvel om vasstrollet kan vere vrient å fange og hanskast med, har det ein overmann.
Det var ein stad eit vasstroll som fekk folk til å omkome i Langfossen når dei etter skikken rodde i elva der. Ein gong reiste Farrus prest der i strøket. Han fekk høre om vasstrollet i fossen, og bad om fire handfaste karar til å ro seg, og tok med seg ABC-en sin som han la i fanget.
To gongar prøvde dei å ro opp fossen, men begge gongane glei dei ned att utan å kome opp. Men tredje gongen såg roarane at presten greip med handa ned i vatnet og drog opp eit sort vesen. Det såg ut som ein liten, svart puddel. Presten baud folka ro vidare oppetter, mens han sette puddelen fast mellom føtene sine under ABC-en, og tagde ganske stilt.
Då dei nærma seg ei steinur, dreiv han den fremmende hunden inn i ura. Sia den tida har ingen omkomme der i fossen.
 |
 |
Det hestelåret
HEILAG-OLAV let folket vestpå kristne og baud at dei skulle byggje ei kyrkje
på den staden der det no står ein prestegard.Høvdingen Torstein budde på garden sin like ved. Hen gjekk og slo høy med langorven sin på myrene då det kom bod frå kongen om at han skulle la seg kristne og vere med og byggje ei kyrkje. Torstein blei så oppbrakt over kravet at folk i mange hundre år etter kunne sjå djupe furer i dei myrane etter kvart hogg med langorven, som han no slo med i raseri.
Endelig slengde han den frå seg, tok ei øks og svor at om ikkje det treet han no skulle hogge, kunne tene til dørstolpe i den her kyrkja, ville han ikkje hjelpe til med bygget meir.
Treet blei felt, og høvdingen bar det sjølv som ein stokk i handa bort til kongen, som med glede fekk handverkarar til å hogge ein dørstokk ut av det, og setje den på plass i kyrkja.
Men Olav var ikkje fullnøgt med Torstein. Mens arbeidet blei gjort, hadde Torstein forsynt seg med eit stort hestelår, og ville ikkje gi slepp på låret, same kva kongen fortalde imot å ete hest. Torstein mukka ikkje over noe anna som kong Olav fortalde han om Kvitekrist, men at ein ikkje skulle få lov å ete hestekjøt, kunne han ikkje skjøne noe som helst av.
Sia den tida blir hestekjøt smetta inn i pølser, der ein normalt ikkje ensar det. Kanskje vi har grunnen til eit ordtak i dette.
- Pølsa er guddommelig, for berre Gud veit kva som er i ho. [Ordtak]
|
|
Nissefant
PÅ EIN liten gard budde det ein nisse. På ein gard i nabolaget, der dei hadde ender og gjæser, stod ei jente og baka flatbrød seint på kvelden. Då banka det på ruta, og noen spurte: "Vil du vere kjærasten min?"Ho svara ja for skøy, for ho trudde det var ein gut frå ein av gardane. Men då nissen kom inn, ville ho ikkje ha han, og sia fekk ho ikkje fred for han. Han kneip henne bak støtt og stadig, som om det var ein flokk harme gjæser rundt henne.
Barna frå gardane rundt om gjekk på skule i lag med henne. Ein gong i timen tok det til å romstere oppi skorsteinen mens det bles storm, akkurat som om feiaren stod der og strauk oppetter med kosten så hardt. Læraren kunne litt av kvart. Han smaug seg bort til skorsteinen og skreiv "Durkstet" på den med kritet han hadde i neven, og då blei det med eitt stilt. Noe etter kom det som i eit rall:
"Jenta ifrå grannegarden var det særlig vondt å miste.Så døydde det ut, og sia har ingen sett den nissen.
Eg fekk ikkje fred i sinnet, verken tidlig eller seint,
men ho let seg ikkje overtale, verken av trolldom eller knep.
Stakkars, stakkars meg!"
|
|
Litteratur
 |
 |
 |
 |
BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
ANSVAR UT (ansvarsfråskriving) til gagn for oss: [LENKJE]
© 2004–2007, Tormod Kinnes. [E-POST]