Norsk del, Gullvekta
Persiske ordspråk ≍ Persian Proverbs
Seksjon › 36 Sett Søk Førre Neste

Finn ordbøker

Reservasjonar Innhald  

Innleiing

Han gir frå kalifens sekk (Persisk ordspråk).

"Endeleg!" kan ein tenke. "Endeleg ei samling utvalde persiske ordspråk på nynorsk og engelsk." Det er no så -

Persisk blir tala i noverande Iran og i andre land, som Afghanistan og India. Ordtak er gjerne samanfattingar i ettertid av hendingar eller gir glimt inn i kulturelle forhold. Gode ordtak kan nå opp til å gagne litt imot å gjere gamle feil om att. Utanom tenkt nytte gir ordtak kosteleg underhaldning.

Kloke ord med på vegen treng ikkje vere vanskelege.

Kloke ord i ettertid, etter fæle hendingar, gir kanskje god meining, men ikkje alltid tidsnok til å gagne fikst.

Behagelege åtvaringar, vakre vink og førebuingar styrt av vise innsikter i førekant av hendingar, kan derimot hjelpe vidt og vel. Det får ein då håpe.

Kva er det med setningane som har * (stjerne) etterhengt? Dei er for omforma til å gå for klare omsettingar, etter mi meining.

Korfor omforme ordtak? For at dei skal stemme betre i livet, helst langt betre. Det finst også andre grunnar, til dømes poetisk snert eller smak og behag. Inspirasjonane attom omformingane her på sidene er i alle høve tatt med på engelsk, så ein får tilfang å tygge på ut frå jamføringar og litegrann tenking. Ein står litt fritt, ja.

Her i samlinga går vi til forskjellige kalif-sekkar (samlingar med persiske ordtak) for om mogeleg å å finne kloke ord for heimen i dag, for vår eigen kultur.

Persisk eller farsi

er eit iransk språk med gamle røter. Det er offisielt riksmål i Iran, der over halve folket har det som morsmål, og i Afghanistan. Dessutan blir det snakka i Usbekistan og Qatar. Til saman 61 millionar menneske har dette språket som morsmål. I Pakistan og India har det gjerne status som eit danna, litterært språk. Persisk blir skrive med ei tilpassa utgåve av det arabiske alfabetet, frå høgre til venstre. [◦Meir]

OPP

Bruk ordspråk

Det finst små og større grep for å få bra utbytte av gilde ordspråk. (1) Ein forenklar fint så hovudsaker kjem godt i front. Hjelpeteikn og typografiske finesser duger til det. (2) Ein går inn for fint læringsutbytte ved læringsstrategiar. Dei kan godt bli kopla til bl.a. tibetansk lojong (meditativ læringstrening) og meir.

Hjelpeteikn

[....] Tekst i hakeparentesar [i skarpe klammer] er skriven for denne utgåva.

(....)Tekst i bogeparentesar, i runde parentesar, (  ), er frå sitert tilfang.

"  " Utfyllanda og forklarande ordspråk eller ordspråkbrokkar kan stå mellom hermeteikn.

* 'Endra': Det kan vere omforma litegrann eller meir - stytta eller moderert på ulike vis, alt etter som. — Av og til tyder kjennemerket 'lagt til': Det gjeld for tilføyde aproposar, som bl.a. kan vere nylagingar, og er fri for kjeldetilvisingar.

står mellom ordspråk med liknande meining, mellom nærskylde ordspråk.

står somme stadar framfor tillagde forklaringar, og mellom alternativ.

Jf. Jamfør', 'sjå'. (Eng. cf. = compare).

Mod. 'Moderert', kan stå bakom ordspråk om dei er jenka for å høve betre enn originalversjonar med rundt snakk, eller "tar munnen for full", eller taler for breitt til å vere mykje høveleg jamt over.

Innrykt tekst:

Lange merknadar står med litt innrykt tekst, som her.

Forkortingsliste Oversyn over avstyttingar.

Læringsvinstar i langdrag

Unngå å bli fordumma

Ordspråk femner over lausleg overlevingskunne og -kunst til folk. Fordommar og fordummande "fasitar" blir også omfatta i slik "folkekunst", men bør silast vekk, for det er mykje som står på spel. [Folkepsykologi og folkepedagogikk]

Slik går ein fram for å finne nyttigare ordspråk enn andre i livskunsten - all den tid ikkje alle ordspråk er eigna for klok og hendig nok bygging av levekår etter kvart: [Finn kloke ordspråk]

Mental oppøving ved gjentak, som i lojong, og meir

Gilde ordspråk kan vere kjekke å ty til. Hovudmåten å tileigne seg god livsvisdom på, er først å ◦meditere djupt (kontemplere), og så memorere og reflektere avslappa over lære og visdomsord som det høver.

Det gjeld å få gode ordspråk godt festa (etablert) i hugen, å hugse dei. Til det arbeidet høver både djup kvile, meditasjon og lytting, og behagelege gjentakingar. Det skal gjerne gå timar mellom gjentaksøkter. Så kan vel nokon kvar litt etter kvart nyte fruktene av velvalde ordspråk med mindre strev. [Meir om innlæring]

På ei eiga side står det om lojong, meditativ kviling og fokusering på velvalde ord og kunsten å dyrke fram klart bra frukter frå dei etter kvart om ein er "heldig" - om lag som ved planmessig studium, der ein bygg læingsnettverk i langtidsminnet, LTM (sjå elles avsnittet ovanfor): [Lojong-metoden for ordspråk]

Kunsten å reservere seg

Ordspråktradisjonen har føresett mange reservasjonar i lange banar. Dels fordi mangt som blir sagt i ordspråkform, er figurativt, og må tolkast rimeleg og ikkje kategorisk for å gi meining. Det er mykje å legge til rundt kunsten å ta rimelege atterhald.

Innhald


Persiske ordspråk, Persian proverbs, litteratur  

Figurative sekkar:

Aram, Homayoon, coll. Wit and Wisdom of Three Worlds: A Bilingual Collection of Popular Persian Judaic and Western Proverbs and Expressions. Bethesda, MD: IBEX Publishers, 2008. ⍽▢⍽ Dr. Aram, iranar av jødisk avstamming og no med bustad i USA, har valt ut omkring 4 000 ordtak og talemåtar frå persisk, jødisk og vesleg litteratur og ordna dei i temagrupper. Kjekk bok.

Eghbal, Farshid. Famous Proverbs: Persian-English. Script. Teheran: Sabokbaran, 2004. ⍽▢⍽ 290 av sidene er fylt med ordtak og frasar (idiom) - eit laust overslag er 1800-2000 i sum. Forklaringar er ikkje med, så somt i boka kan verke gåtefullt, som at forordet står bak i boka og fortel at ordtak viser bitar av kulturen og samfunnet ein stad. Persiske ordtak er hyppig tatt ifrå verka til dei store diktarane eller filosofane. Og somme ordtak motseier kvarandre, fortel Eghbal dessutan.

Elwell-Sutton, Laurence Paul. Persian Proverbs. London: John Murray, 1954. ⍽▢⍽ Boka er band 35 i serien The Wisdom of the East.

Habibian, Simin K., coll. One Thousand and One Persian-English Proverbs: Learning Language and Culture Through Commonly Used Sayings. 3rd. ed. Bethesda, ML: Ibex Publishing, 2002. ⍽▢⍽ Bokstavelege omsettingar av 1001 av dei best kjente persiske ordtaka i lag med ganske like engelsk ordtak. Boka kan gi gløtt inn i persiske veremåtar og tenkemåtar, og ordtaka er ordna i temagrupper. Det er ei kjekk bok.

Hayyim, Suleiman. Persian-English Proverbs, together with Idioms, Phrases, Glossarial Notes, Mother Stories, Etc. Teheran: Beroukhim, 1956. ⍽▢⍽ Ei nyttig bok, men ute av handelen, ser det ut til. Det står ordtak på persisk og engelsk på 460 av dei 820 sidene, og forklaringar til somme. I sum kan det vere rundt 4000 ordspråk i boka, kanskje noko meir. I tillegg kjem talemåtar i ein eigen bolk, og så kjem ymse oversyn.

Wilson, Horace Hayman, red. A Collection of Proverbs, and Proverbial Phrases in the Persian and Hindoostanee Languages: Persian, Vol. 1. Calcutta: The Hindoostanii Press, 1824. ⍽▢⍽ 2222 persiske ordspråk på persisk og engelsk. Dei fleste blei samla og omsette av Thomas Roebuck.

Persiske ordspråk og munnhell, ordtak frå Persia, opp Seksjon Sett Neste

Persian proverbs, persiske ordspråk, ordtak frå Persian BRUKARGAID: [Lenke] - User's Guide: [Link]
© 2013–2017, Tormod Kinnes, cand.philol. [Email]  ᴥ  Disclaimer:  [Lenke]