Norsk del, Gullvekta
Gjerne rakt på sak
Seksjon › 7 Sett Søk Førre Neste

Finn ordbøker

Reservasjonar Innhald  

Henri-Edmond Cross. Angeli.
Med ord og med fargar kan ein forme. Pointillist-måleri

Veg

Gjerne rakt på sak

Arbeidarrørsla hadde eit mål som var mykje framme i førre hundreår: å hjelpe fram utdanning. "Å gagne og fornøye" blei rekna som nyttig middel til det. Gilde vendingar og bilde kan instruere og underhalde - kvar for seg og i lag, så ein får hjelp til å hamle opp. Det er ikkje alltid noko enten-eller.

EinararMange heimlege ord er fullgode

Skriv så greileg du kan. Når ein skal vere informativ og genial - begge delar høver - er det generelt bra å gjere bodskapen klarast råd ved enkle middel som korte setningar og få setningar, ikkje framandord der heimeord er fullgode eller betre . . . nokså direkte tale, og takt til. To-tre enkle bilde kan hjelpe; det finst bilde måla med ord og bilde i fargar, med meir.

Der kommunisering i tale og skrift både er meiningsfull og underhaldande, er ho truleg effektiv.

Konkrete ord og fakta seier meir enn generelle vendingar.

Våg å gå rett på sak - Tida er ein kostbar ressurs, ikkje heilt ulikt våtmarker.

ToararSkriv enkelt og så det kling godt, og ikkje eddiksurt

Ein gjer normalt godt i å ha for auge at kort, søtt og enkelt fungerer langt betre enn langt, komplisert og detaljert.

Grip tankane tilfanget godt nok? Det gjeld å fatte rett aller først, og så skrive det ned. Slik sett er å skrive å tenke, ikkje minst. Våg å vere direkte overfor deg sjølv i den situasjonen, for det kan hjelpe.

Er det viktig stoff, skal det gjere godt å ha med korrekte referansar i skriftleg materiale. Det finst enkle grunnprinsipp, enkle grunnformer for slikt. Korrekte referansar i forskingsrapportar og avhandlingar er mest av alt slikt som biblioteka nyttar til å katalogføre bøker og andre publikasjonar, men ein treng jamt ikkje ta med katalognummeret (Dewey-nummeret) som biblioteka skriv på bøkene for ha orden i samlingane.

La vere å bruke framandord der enkle kvardagsuttrykk gjer same nytta og vel så det. Det heiter at somme er i ferd med å drukne i informasjonshavet likevel.

Smak på setningane, og ha med mottoet "Drikke-eddik gjer godt." Både smak og verknad kan bli finfin om du set til akkurat passe mengde sukker og vatn. Eddik har vore i bruk mot tørsten ifrå oldtida. Det er først og frems sure ting som du kan redigere til med enkle middel som "sukker og utvatning", om du forstå. Forklar elles vanskelege ord den første staden du skriv dei. Les gjerne høgt det du skriv for å sjekke kor godt det kling og glir. Ein skal ikkje li over det andre skriv heller. Tenk på kva den du skriv til og for må gjennom og kan vere interessert i, og kva han eller ho vel får ut av det som kjem frå deg. "Tenk som den vise, men kommuniser som den enkle", sa Aristoteles. Det som er lett å sjå til kan gi fagna merksemd.

Spør andre om gode språkråd og bruk eventuelt språkkonsulent. Bruk oppdaterte ordbøker og andre rettleiingsbøker.

TreararSkjemata er grunnformer som hjelper oss å oppfatte. Mykje skriving er basert på det.

Skjemata er eit fagord som femner over meir enn "grunnriss, mønster, plan": Det er ein konstruksjon som letter overføring av god kunnskap først og fremst. Når du skriv, har du nok i deg skrive-skjemata som du nyttar for å komponere innhaldet ut frå, til dømes. Skjemata til sides, hovudsaken skulle vere at du oppnår det du vil, eller noko betre - sidan det ein vil, stundom ikkje er best. At det du skriv er lett å fatte, hjelper til med slikt i det heile. Mottakaren skal helst ikkje trenge å lure på kva ei positiv sak gjeld.

Framhev elles nytteverdi for lesaren hyggeleg i fall det er råd. Spør gjerne deg sjølv: "Vil eg at mottakaren skal reagere godt?" For å få det til - eller få til noko av det - skriv du det viktigaste først. Såleis kan du gi heilskapen før detaljane, ein ting om gongen, og det kan vere høveleg å meistre som grunnform å variere ut frå.

Du kan stykke opp teksten i porsjonar som det høver, og utdjupe og forklare poenga ved det med enkle døme og gjeldande fakta. Frå to til åtte moment (poeng) i eit e-brev kan mange klare.

Gjer gjerne ditt for om mogeleg å løyse problem og til dialog, og summer og konkluder enkelt heilt til slutt. Det skal gagne oversikta.

I fall du illustrerer, kan du kanskje teikne bilde av det du seier. Bilde skjerpar mottakaren bra, og kan lettar forståinga. Også enkle tabellar hjelper. Det kjem nok også an på kor godt bildet, bilda, og tabellen er laga.

Nå gjerne fram til å skrive og tale ganske som du snakkar, om det berre er skjøneleg for dei du vender det til. Nynorskskrivande kan nytte dialekt som basis for kultivert stil med eller utan sideformer, til dømes. Og ledig, likefram norsk kjem ofte nærare talemålet.

Bruk helst ikkje lange, fine setningar, men stykk dei opp i staden. Det går ofte. Ei setning skal sjeldan trenge å vere lenger enn 25-30 ord. Det er ein tommelregel ifrå ei bok over Plain English, som det heiter. Det er likefram engelsk. [Cutts] MM

Bruk gjerne norske ord i staden for engelske.

Kan ein tillate seg å utvikle og ha ein grei personleg stil utan å sløse med orda, tid og krefter, kan det lønne seg. Det kjem også an på kva andre vil eller finn seg i, blant anna på grunn av dette: "Kor lenge menneske gir deg merksemda si er nesten alltid kortare enn du trur."

Positive grunnkjensler aukar kan auke den tida. Det kan også gjere veg i vellinga å gjere ei grundig analyse av temaet ditt og kven du skriv til og for. Resultata kjem også an på kor godt førebudd ein er elles og. Og om andre blir fort trøytte og fell saman lett, treng ikkje skuldast noko frå deg. Men same kva, det hjelper å vere føre var: "Finn løysingar, ikkje problem", sa Henry Ford.

Vitsar kan lett mistydast. Av den grunn skulle ein tenke gjennom om dei kanskje skulle sløyfast overfor lite kjente.

Dess meir ein veit, dess lettare kan det gå å finne dei rette argumenta. Dei er ikkje nødvendigvis underlagt merkantile kamprop (motto) som "La det selje". "Det skal vere hyggeleg" kan vere like bra og enda betre som overordna norm overfor somme. (8)

Resymé

I SUM
  1. Favoriser helst heimlege ord i tale og skrift, og takk for konkrete fakta som finst.
  2. Skriv enklast råd og vatn ikkje ut hovudbodskapar slik som eg . . .
  3. Det kan komme godt med å sjekke grunn-forholda før du brettar ut grundige analyser av det som står oppå grunnen. Kort ned så du kan bli takka for bidrag du kjem med.
I eit nøtteskalFavoriser det enkle oppå og attåt granskingar av grunnleggande forhold. Så kan du brette ut eitkvart, kort og ganske godt, eller med fynd og klem.

Innhald


Rett på sak, skriveråd og nynorsk, Litteratur  

Yang, Jen Tsi. An Outline of Scientific Writing for Researchers with English as a Foreign Language. London: World Scientific, 1995.

Blamires, Harry. The Penguin Guide to Plain English: Express Yourself Clearly and Effectively. London: Penguin Books, 2000.

Breiviga, Ola I., og Aud Anna Senje, redr. Klarspråk i praksis: Håndbok i godt forvaltningsspråk. Oslo: Kunnskapsforlaget, 2010.

Cutts, Martin. Oxford Guide to Plain English. 4th ed. Oxford: Oxford University Press, 2013.

Gowers, Sir Ernest. The Complete Plain Words. 3rd ed. Rev. Sidney Greenbaum and Janet Whitcut. London: Penguin, 1987.

Hutchison, Hazel. Write Great Essays and Dissertations. Abingdon, Oxon: Teach Yourself Books, 2010.

Kvarenes, Margrethe, ofl. Klar, men aldri ferdig: En praktisk veileder i klarspråkspørsmål. Oslo: Språkrådet og Direktoratet for forvaltning og IKT, 2010.

Manser, Martin. The Facts on File Guide to Style. New York: Facts on File, 2006.

Strunk, William, Jf. The Elements of Style. 4th ed. New York: Longman, 2000.

Rett på sak, skriveråd og nynorsk, opp Seksjon Sett Neste

Rett på sak, skriveråd og nynorsk BRUKARGAID: [Lenke]
© 1999–2017, Tormod Kinnes, cand.philol. [E-post]  ᴥ  Ansvarsfråskriving: [Lenke]