Vitsar og blødmer

• Gjesta av ein tjuv
• "Eg vil ikkje kome fram!"
• Stuten
• Diktarpresten
• Mankar Prest held ei makeleg preike
• I selskap
• Tja
• Kompliserte tårer

Gjesta av ein tjuv

Ei natt i dei tronge tidene for Mankar Prest, då han blei stadig meir tullete, braut ein tjuv seg inn i huset hans akkurat då presten sjølv kom heim att seint ein kveld. Dermed tok presten tjuven på fersk gjerning. Tjuven flykta så overrumpla at han etterlét seg ei saueskinnveske som han hadde teke med til å ha tjuvegods i.

Mankar Prest blei svært fornøgd over å ha fått seg saueskinnveske. Men kvar natt han kom heim og alt var stilt og roleg, rynka han likevel panna og mumla: "Ingen tjuv i kveld heller? Nei, nei."

"Eg vil ikkje kome fram!"

Ein mann i soknet til Mankar kalla kona si feit og lat, og blei dengt av henne for det så mykje at han kraup under senga.

"Kom fram derifrå med ein gong!" skreik kona.

"Eg er mann! Seier eg at eg vil ikkje kome fram, gjer eg det rett og slett ikkje!"

Denne leie hendinga fekk Mankar Prest høyre om, og kom på vitjing der på tunet ein vårkveld. Alt gjekk vel heilt til mannen sa:

Det er vårkveld!
Men kona
Tek nok snart til å øydeleggje den.

"Det er den mest øydeleggjande kritikken eg nokon gong har høyrt," sa presten.

"Ja, den er fæl," sa kona kontant.

"Så er det avklara," sa presten og ville av stad. "Detaljar kan de godt utfylle sjølve," la han til.

"No har vi hatt ein dårleg prest på gjesting," sa mannen. "Det var merkeleg at han ikkje freista å løyse noko som helst, var det ikkje? Men så er det jo også slik at

Bibelen
Kan lesast slik at
Ein tillèt store, fæle bomber."

Stuten

Mankar Prest skreiv eit brev til ein rik mann og bad om å få låne oksen hans. Brevet sendte han med ein bodbringar, som skikken var i dei dagane.

Då brevet kom fram rikingen, sat han og snakka med ein gjest. Han ville ikkje at gjesten skulle få vite at han ikkje kunne å lese, så han lét som han las brevet. Så sa han til bodbringaren: "Ja vel, eg skal kome."

Diktarpresten

I tronge tider ville Mankar Prest prøve å bli ein av diktarprestane i Norden for å sjå om det var noko vinning i slikt. Til kyrkjelyden fortalde han om valet ein julaftan: "Kjære dykk! Hosting og kremting brukast på mange måtar. Jula tek til i kveld likevel, det er rett nok, men også den 6. januar. Då er julegåvene billegare. Vel, her er den første julesongen eg har forma for den sjette januar. Den er slik mange vil ha preikene mine," og so sa han fem-seks ord, og runda av med: "Slik vil Paulus ha ei preike, trur eg. Det står i Bibelen." Dernest heldt han stilt.

Men neste søndag la han ut om det att: "Med fine, stutte songar og preiker blir det kanskje slutt på at unge jenter dultar borti mor si for å få gå på toalettet under songar og preiker. Denne kyrkja har ikkje mange vakre toalett; det er rett. Og, kjære dykk, no kan vi feire ein halv månad i strekk rundt nyttår,anten vi vil eller ikkje."

Etter dette fekk han ein streng, skriftleg korreks av bispen sin, men heldt fram å forme dei kort-korte diktpreikene sine det hadde gått sport i det og det stod i Bibelen at det var bra. Med seg sjølv tenkte han:

Gode julekaker
er hengt opp under taket.
Men sjå om ikkje rottene endrar taktikken sin.

Han kom etter kvart fram til enda meir: "Få ting er så farleg som ein tosk som har kome i høgda - Kva kan fuglar ha av gleder der dei svever i høgda og skrik med høg gråt? Eg skjønar eg må vere meir forsiktig. Det er også ei av dei mindre gledene i livet."

Han gjekk såleis inn for å vere rimsmed utan bruk av rim å snakke om. Stutt og støytvis skreiv han:

Gjulesong 2

Når folk som står lågt høyrer om gjula, då ler dei berre av det.
Men om dei ikkje lo av den så dumt, ville ikkje gjula vore klok.
Stor visdom kan sjå ut som dårskap.

Den milde, greie jenta
Knuser
Mang ein mann.
Samtidig er det jamt den vakre fuglen
Som blir sett i bur
Og døyr i fangenskap.

Menneske og dyr skil seg berre lite.
Vanlege folk seier det ikkje er slik,
Men dei beste menneska skattar felleskapen,
Sia folk av ein viss storleik
Lyt bruke klede av ein viss storleik.

Når det er nok av mat og andre goder,
Kan folk opppføre seg reint og fint og nett
Så lenge det varer.

Når eg kjem heim att frå kyrkja i dårleg humør,
Står piletreet
I hagen!
Og den gamle hagedammen:
Ein frosk hoppar stundom uti -
"Plask," seier det då.

Vi kjem att til gamlelandet frå utlandet
Etter å ha sett
Ting vi kan forstå.

"Slikt kan vi neppe syngje," sa prestefrua, "det er så enkelt at det blir gjennomtrengjande med eitt og ikkje slørete. Kan slikt vere klokt, slik forholda er for oss no?"

"Vi får sjå. Det er fint du ikkje er sur på meg for at eg kavar med diktinga, kone" sa Mankar Prest, "for

Den verkeleg furtne kona
Snakkar dessverre berre med katten,
Og knapt nok det."

*"Gjul"

I 1582 innførte pave Gregorius 8 den gregorianske kalenderen, som erstatta den julianske kalenderen som Julius Cæsar innførte i år 46 f.Kr. Grunnen var at den julianske kalenderen sakka akterut og blei for misvisande i forhold til året sin gang etter kvart. I Noreg blei den gregorianske kalenderen innført først i år 1700 ved at ein sløyfa datoene mellom 18. februar og 1. mars det året. I land der kyrkjene held fast ved juliansk tidsrekning, fell julaftan for tida på 6. januar, og første juledag den 7. januar. Den ortodokse kyrkja feirer jul då. Mankar kallar denne "utglidne" julehøgtida gjul, og seier den har tradisjon, og det har den for så vidt også. - Men i land der ein brukar den gregorianske kalenderen - og det er dei fleste landa - feirar ein jul på den gamle romerske soldagen, og det er den 25. desember - ut frå vintersolkverv - fordi keisar Konstantin avgjorde at fødselen til Jesus skulle feirast på denne etablerte festdagen i Romarriket, trass i at ingen av biskopane i kyrkja visste kva dag Jesus var født, og heller ikkje det rette årstalet. Det er derfor ein trur Jesus blei født før Kristus. Nett slik er det. [Wikipedia, s.v. "Gregoriansk kalender", "Jul", "Tidspunktet for Jesu Kristi fødsel", osv.]

Mankar Prest held ei makeleg preike

Mankar Prest hadde studert med flid og sa somtid fram eigne likningar. Frå preikestolen sa han:

"Ein mann grov ned nokre pengar og sa til pengane, "Viss andre ser dykk, så sjå ut som ormar! Ver pengar berre når det er eg som ser dykk."

Nokon høyrde kva han sa, grov opp pengane og sette ormar der i staden. Seinare kom mannen til staden, og då fann han berre ormar. "Det er meg! Har de gløymt meg?" sa han opp att og opp att.

Dette syner at når vi trur at andre har gløymt noko mykje viktig, har dei sjeldan det. Det får så vere," forklarte presten. "No er preika slutt. Er det nokon som har eitkvart på hjertet?"

Ein fante i kyrkjelyden stod fram og sa: "Eg høyrer du har forma gjuledikt i det siste, prest. Sei noko om dette augeblikksbiletet:

"Til Bibelsmør
Legg presten til
Litt til.

Og som eg høyrer deg snakke, tenkjer eg:

Også kjeften på hesten
Som et gras
Har sin rytme."

Mankar Prest skjøna at han hadde danna skole, så han sa ikkje noko stygt og nedsetjande til mannen frå preikestolen, enda om naboane hans stønna over den fornærmande framferda til mannen. Presten sa faktisk: "Det første verset lyt du nok underbyggje før ein skal svelje det. Det andre verkar nesten lyrisk vakkert for meg."

Den dagen skreiv kona hans i dagboka:

I dag fall mannen min ned
To eller tre trappar
Og stoppa å nynne.
Det var leitt.

Ho hadde skjøna eitkvart, ho også, men ikkje det same som mannen. Slik er det ofte.

I selskap

Mankar Prest og kona feira fødselsdagen hans då ein av gjestane prompa fleire gonger, både tydeleg og hardt. Dette fekk ein annan gjest til å bryte ut i skoggerlatter, så presten laga eit nytt dikt for høvet.

"He-he-he-he-he
He-he-he-he-he-he-he
He-he-he-he-he
He-he-he-he-he-he-he
He-he-he-he-he-he-he,"

Prosten, som var til stades og feira fødselsdagen til Mankar, han også, sa: "Eg har høge tankar om dette verset, både som poesi og filosofi. Det fortener å bli hugsa til dommedag og litt lenger."

Slik fekk Mankar Prest oppreisinga han trong for diktekunsten sin, og kona skreiv lykkeleg i dagboka si same kveld:

I kveld såg eg kva reindyrka kunst kan gi:
Glede
Som reindyrka sex.

Tja

Noko etter den store oppreisinga si kjende Mankar Prest seg sliten, og ville ikkje preike eller messe i det heile. Det fekk eine lærlingen hans til å spørje: "Korleis kan eg dra nytte av dette for å bli prest, Mankar?"

Presten såg stilt på han før han sa: "Heldigvis kan eg ein metode som fungerer for nesten alle."

"Fortel meg den med det same, er du gild."

"Stapp godt med bomull i øyra, men utan å ta skade. Slik slepp du ifrå ganske mykje susete. Eller tren deg fram ved å tenkje "tja" til alt som blir sagt."

"Gjeld det dette også?" spurde lærlingen dystert.

"Tja -"

Kompliserte tårer

Ei kvinne i blå bluse og raude skjørt ropte og gret: "Å kjære! Å kjære!"

Mankar Prest spurde henne om kva ho skreik og sørgde over, og ho svara: "For han som har fars svigerson til far og som har far min til svigerfar for far sin."

Mankar sa til følgjet sitt: "Ho sørgjer over sonen sin. For ei gåverik kvinne ho lèt til å vere!"