Norsk del, Gullvekta
Danske eventyr  ❀ 4
Seksjon › 13 Sett Søk Førre Neste

Finn ordbøker

Reservasjonar Innhald  

Molbu- og aggerhistorier

Å drukne grisungar

Det var ein prest ved Ribe i Vest-Jylland som kom på at han kunne tene ekstra pengar ved å få seg leigebuarar i prestegarden om sommaren. Han sette inn annonse i avisa, og fekk nokre dansarinner frå hovudstaden til å bu hos seg. Dei hadde ikkje vore på landet før.

Første morgonen etter at dei kom til prestegarden, blei dei vist omkring av forpaktaren til presten. Han synte dei hestane og kyrne først. Så kom dei inn i inngjerdinga for grisane og fekk sjå ei sugge som fødte grisungar. Leigebuarane såg beundrande på grisungane og sa, "Å, så søte! De må love oss at de ikkje druknar alle saman."

Til Løgstør

Ved Lemvig låg ein gong ei gammal skute. Ho var lasta med bygg og skulle til Løgstør. Alle kunne sjå at ho ville gå under på den farten, og det var også meininga at ho skulle det. Først ville ingen ta hyre på skuta, men til sist fann dei fire matrosar: ein katt, ein sau, ei and og ein hane.

Du skuta kom i rom sjø, tok ho til å bli fylt med vatn. Katten rista vatn av potane sine og mjaua og klaga: "Eg maktar ikkje det her! Mjau!"

Sauen var ikkje glad, han heller, og breka, "Det er ute med me-e-e-g også, med me-e-e-g også."

Men anda snadra lystig i byggen og vatnet og ville trøyste dei to kameratane sine. Ho sa: "Slikt snakk, slikt snakk, slikt snakk."

Hanen hadde floge opp i masta, og no ropte han av all kraft: "No kan eg seie Løgstø-ø-ø-r, no kan eg seie Løgstø-ø-ø-r."

Litt etter sokk skuta. Kva som då hende dei om bord, fortel eg ikkje.

Veddemål med bispen

Ein havbu hadde segla til Ålborg med ei ladning fisk, men fekk ikkje selt fisken. Så høyrde han at det var slik ein rik bisp i Ålborg, og gjekk av stad til han og fekk snakke med han. Han ville slå av eit veddemål med bispen, sa han. Han sjølv ville våge fiskelasten, og bispen skulle sette hundre daler imot. Dei skulle stille kvarandre spørsmål, og han som svarte best, hadde vunne.

Bispen spurde kva far til Moses heitte, og havbuen svarte noko ganske uforståelig på dialekt. Bispen forstod ikkje alt, men høyrde eit slags "amram" midt i det. "Det var rett, han heitte Amram", sa bispen.

Så skulle havbuen spørje. "Kva heiter så far min?" sa han.

Det visste ikkje bispen.

"Ja, så er pengane mine", sa mannen, og dermed raka han dei til seg og gjekk.

Å plystre kan vere godt for noko

Ein mann var ute og køyrde, og så skulle ein av hestane framfor vogna til å lense. Like før hesten gjekk i gang med det, tok han til med ei slags kvesande plystring. Då kom ein gammal mann bort til han og spurde korfor han sat der og plystra slik.

"Jo, det er for at hesten lettare skal lense", sa mannen.

"Vil du ikkje plystre for meg også? Eg har så vanskelig for det", sa den gamle.

Mannen på vogna tok til å plystre for han også mens den gamle stod og pressa litt. Eit augeblikk etter sa den gamle: "Kan du tenke deg å slå over i ein annan tone? For no har eg gjort i buksene."

Berre ein gong i året

Ein bonde kom inn til ein lege og ville tale med han. Legefrua sa, "Han er ikkje heime."

"Eg kan godt vente", sa mannen.

"Det nyttar ikkje, han kjem ikkje heim i dag, for han er ute og skal skyte."

Mannen syntest ho sa skite, og la til, "Ja ja, så kjem han vel snart inn att etter ærendet sitt."

"Nei, han blir borte heile dagen, for slikt tar han seg til berre ein gong om året."

Mannen undra seg stort, men la sakte til, "Ja, han er jo lege."

Han forstod ikkje

Ein tyskar kom ein kveld inn til eit par som budde for seg sjølve,. Han kunne ikkje få dei til å skjøne kva han sa, men gjorde teikn så han fekk mat. Så gjorde han teikn om at han ville i seng for natta.

"Kva skal vi gjere med det?" sa kona. "Vi har jo berre éi seng."

Mannen hennar: "Ja, så kan du ligge i midten, han kan ligge ved sengekanten, og eg inntil veggen."

Slik gjorde dei det. Men så ville tyskaren gjere seg til gode vennar med kona der dei låg, og det syntest ikkje mannen i huset noko om, og sa til kona, "Du skal ganske enkelt seie til han at lar vere med det der."

"Kva kan det hjelpe?" sa kona. "Han skjøner jo ikkje kva eg seier."

Vaktposten

Ein soldat stod vakt ved ei bru. Det var varmt, og han fekk lyst til å komme i vatnet. Mens han no plaska der, høyrde han ei vogn komme køyrande i stor fart. Han sprang opp av vatnet og såg at det var vogna til kongen som om med fire hestar føre. Soldaten sprang opp like naken som han var, spente lêrtøyet om seg, snappa til seg geværet og helste i giv akt.

Kort etter blei det sendt bod på han; han skulle komme til kongsgarden i den same uniforma som han stod i på brua. Han fór straks dit og meldte seg hos kongen som han hadde fått melding om, og kom inn i eit rom. Der låg det ein setel på bordet, og på setelen stod det: "Et og drikk det du orkar, men med måte."

Så kom han inn til neste rom, og der sat dei kongelege til bords og åt. Dei såg på det nakne mennesket, og kongen sa, "Du var ingen feiging, for elles hadde du blitt stňande under brua."

Så spurde han eldste dottera si, "Vil du ha han?" Ho sa nei.

Så spurde han neste dottara. Nei, ho ville heller ikkje.

Men så hadde kongen ei dotter med ei elskarinne, og den dottera sa ja og fekk han, og han blei utnemnt til general og blei eit dugande menneske.

Anna enn pengar

Ein mann køyrde nokre lass til Assens for ei kjeltringkvinne som hadde fleire barn utan å bry seg med å vere gift. Mannen var målar, og blei nøda til å teikne ei skisse av kvinna mens ho sat i graset.

Då han var ferdig, såg ho på skissa og sa, "Arket er jo heilt oppbrukt. Og pengar har eg mest ingenting av. Eg blir nøydt til betale deg for skissa i graset med anna enn pengar."

Noko etter blei ho rund og diger igjen. Folk der på øya meinte at ho kunne no godt gifte seg som anna folk, men det syntest ho ikkje ho kunne. "Gudbevares, då ville eg jo bli gift med ein framand - og ha han til middag med fleskesteik og poteter!" sa ho.

Faren til sønene til Noa

Klokkaren var daud, og smeden lurte på å søke om det ledige embetet. Han gjekk til presten for å snakke med han om det. Presten ville prøve å finne ut kor vettig smeden var, og spurde om han kunne fortelje kva far til sønene til Noa heitte. Det visste ikkje smeden, men han ville tenke over det. Så kom han heim til kona og fortalde korleis det hadde gått.

"┼ ditt fjols", sa kona, "kan du ikkje forstå det? Når eg spør deg kva faren til sønene til grannen vår, han Jens Ottem heiter, så er det Jens Ottem."

"Ja, no skjøner eg", sa smeden, og neste dag gjekk han til presten igjen.

"Veit du no kva faren til sønene til Noa heitte?"

"Ja, han heitte Jens Ottem."

Veddemålet med presten

Ein prest som budde like ved kyrkja, hadde to drengar. Den eine var redd for å komme dit om natta, men den andre var ikkje. Han gjekk ikkje meir av vegen for kyrkjegarden enn anna mark, sa han, og slo på at han kunne gå like godt gå på kyrkjegarden ved midnatt som midt på lyse dagen.

Den eldste drengen fortalde dette til presten ein gong dei køyrde i vogn, og presten sa han og førstedrengen ville vedde ei heil årsløn med andredrengen på at han ikkje våga å gå til kyrkja om natta. Andredrengen vedda imot. Han skulle gå inn i kyrkja på julenatta og hente eit bein som låg i ein haug der og gi det til presten same natta.

Julekvelden kom, og presten gjekk med førstedrengen til kyrkja og let han stå i den mørke kroken der beinhaugen låg. Der skulle han stå heilt stille, og når andredrengen kom og tok eit bein, skulle han seie, "Det er mitt!" - "Så lar han det nok ligge", meinte presten. Men skulle andredrengen vere så dristig at han tok opp eit anna bein, fekk førstedrengen mæle med grovare stemme, "Det er mitt!" Og skulle andredrengen ta enda eit bein, fekk førstedrengen seie enda bøsare og grovare, "Det er mitt!" Skulle andredrengen likevel våge å ta beinet og gå sin veg med det, "skal du lage mykje larm og gå etter han. Så kastar han vel beinet og har ikkje noko å vise fram når han kjem heim til meg", sa presten.

Det gjekk som presten hadde førestilt seg det. Andredrengen kasta beina ifrå seg kvar gong han høyrde, "Det er mitt!" i mørket. Men han tok mot til seg att fleire gongar, og då han stod med det tredje beinet i handa og høyrde, "Det er mitt", blei han harm og gjekk med det derifrå og ut av kyrkja. Førstedrengen følgde etter han mens han larma fælt.

Då andredrengen var ute av kyrkja, la han på sprang, og førstedrengen sprang etter. Men han som hadde beinet, heldt på det, og kom springande inn til presten slik. Han kasta beinet på bordet og sa, "Der er det. Og han som eig det, han er i forstua."

No hadde han vunne veddemålet, og presten og førstedrengen laut punge ut det dei hadde satsa, og det var ikkje lite.

[Gamle folks fortællinger nr 377]

Innhald


Danske eventyr på nynorsk, eventyr frå Danmark, litteratur  

Evald Tang Kristensen. Gamle folks fortællinger om det jyske almueliv. 6. afdeling. København: I kommisjon, Gyldendal. 1893-94. - Nr 377. (p. 178-80) Informant: Peder Staid, Holstebro.

Evald Tang Kristensen. Molbo- og Aggerbohistorier, Samt Andre Dermed Beslægtede Fortællinger. Backhausen's bogtrykkeri, i kommisjon hos Gyldendal, Kjøbenhavn, 1905.

Danske eventyr på nynorsk, eventyr frå Danmark, opp Seksjon Sett Neste

Danske eventyr på nynorsk, eventyr frå Danmark BRUKARGAID: [Lenke]
© 2009–2017, Tormod Kinnes. [E-post]  ᴥ  Ansvarsfråskriving: [Lenke]