Enkle stubbar 3

• I huldreslekt
• Trua i Noreg

I huldreslekt

Ein stad budde ei kone som sa ho stamma i fjerde ledd frå dei underjordiske, og ho var ikkje heilt lik andre på alle måtar. Då ho var sytti, voks det ut ei full rad med nye tenner på henne ein kveld ho sat på huk og rugga. Straks tennene hadde kome fram, rende ho til fjøset, for ho gamlemor var besett til å mjølke. Og rett som det var, tok mjølka til å strøyme, også ut av kvigene som stod der.

Mens dette stod på, tok det til å snø tett. Kona syntest ho hadde nok mjølk og gjekk ut fjøsdøra med svært bråk, men kom ikkje att til huset i nattemørket. Mannen hennar og andre på garden ville sjå om dei kunne finne spor, men det fall så mykje nysnø at det laut berre vente.

Vekene gjekk. Sonen hennar tok ein dag med seg spade og gjekk for grave etter henne i snøfonn etter snøfonn. Han grov og grov, og med eitt støytte hakka mot noko hardt. Han blei ivrig, og til sist hadde han grave ut ein stor koparkjele, full med pengar og verdisaker.

"Det var no ikkje dette eg hadde venta å finne, men det får vere det same," sa han breitt og sette frå seg kjelen for å kvile etter gravinga. Det hadde han råd til med eitt.

[Sett saman ut frå nokre soger i Christiansen, Norske sagn.]

Trua i Noreg

OVERHØRING: Presten: "Kan Guri si meg hvor mange Bud der er?" Guri: "Ti." Presten: "Hvad blir det, naar du saa bryder et af disse?" Guri: "Da blir'e ni att." (Andreas S. Bloch i Korsaren, 1910)

Trua på Gud

Somme trur på underjordiske og somme på overjordiske. Det ein kallar "Gud" eller "Herren" i Noreg, blir rekna som overjordisk med menneskelege sider, og hulder blir rekna som underjordisk med menneskelege sider. Somme trur at huldra og Gud finst, mens andre trur dei ikkje finst. I begge tilfella er trua ute og går. Det gjeld å passe på at trua di ikkje er ein skurk og bedragar å leve med.

Det finst mykje ulik tru elles også. Somme trur det er betre å tru enn å vite, ser det ut til, mens andre trur det er betre å vite . . .

I buddhismen er det ikkje tiltrengt å tru noko særlig. Det passar bra for einkvar som gjerne vil halde seg rasjonell heller enn å bli tilgjort offer for tulltru og vas.

Det har blitt færre som trur på Gud i Noreg, og det har vore ein jamn nedgang. I 1985 svara 53 prosent "ja" på spørsmålet om dei trur på Gud. Sia har gudstrua dala til dagens 43 prosent. Samtidig er gruppa som tviler og seier dei ikkje veit, ganske stabil, mens talet på dei som seier eit klart "nei" til Gud har stige frå 21 prosent til 34 prosent desse 24 åra.

Det er fleire som ikkje trur på Gud, men også fleire som seier dei har sterk tru, seier professor i statsvitskap, Ottar Hellevik. Midt på 1980-talet var det 20 prosent som ville kalle seg som personleg kristne. Over åra har denne gruppa vakse til dagens 26 prosent. "Dette er sikre tal," seier likevel Hellevik.

Ja tala er eitt, men forståinga av dei er ikkje alle samde om. Tala skulle tolkast nøye. Professor Pål Repstad ved Universitetet i Agder meiner at tala ikke nødvendigvis viser at det er blitt fleire kristne i landet. Ein del av forklaringa kan liggje i sjølve omgrepet "personleg kristen", trur han. "Det å kalle seg personleg kristen var tidlegare ganske krevjande . . . [men] ein del menneske i dag, særlig blant dei unge, legg noko anna i omgrepet. No kan det bety at "eg har funne min personlige måte å vere kristen på".

Tala kjem fram i Synovates store Norsk Monitor-undersøking, og ho viser mellom anna at gudstrua søkk i takt med at dei eldste dør - sia den gruppa femner over prosentvis fleire truande. Og alternative livssyn og tilnærmingar veks ikkje fordi om trua på Gud dalar, seier Hellevik også.

[Kjelde: NTB. "Troen på Gud dør langsomt ut". Aftenposten 3. april 2010.
www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article3590579.ece

NTB-redaksjonen: "Flere kaller seg "personlig kristen". 6 jan 2011.
[www.abcnyheter.no/norge/110106/flere-kaller-seg-%C2%ABpersonlig-kristen%C2%BB]