Sørvestgreina

• Familietre og livshistorier
• Den gråkledte med sonderingane

Familietre og livshistorier

Lyse skogen kan vere til stor hjelp for mennesket, ikkje berre i utvendige ting, men for nær sagt alt innvendig - det er livet, sann! Det er sælebot i mangt eit tre i naturen. Grana har mange greiner. Det har sikkert livshistoria di òg. Slikt skulle vi lære å samle oss over, ikkje berre for omnsvarmen sin del. Folk er jamt påverka av skog og vind, ikkje berre flate markar, fjordarmar, sjø og segling. [Jf Asbjørnsen, "Ein vestlandsk skogdal".]

Den gråkledte med sonderingane

DE HAR KANSKJE høyrt det kom ein prestefamilie hit til bygda. Vel, ein snødag midtvinters steig ein vaktsam mann i grå drakt inn til presten med faste steg. Den svære kulda hadde rima det bustete skjegget og den berre, hårrike bringa hans. På føtene hadde han sko av det klåraste gull, men det såg ikkje presten. Han såg ein annan veg. Kan hende det var det harde vinterveret som hadde gjort andletet til gjesten så interessant å sjå til. I handa bar han med seg eit stort knippe urter. Det var eit sjeldant syn om vinteren, mest eit syn for gudar. Det tenkte ikkje presten ved varmen over i starten.

"Makelaust fint vêr i dag," sa karen høfleg.

Presten fekk fram, "Du har vel opplevd litt av kvart. Fortel meg gjerne nokre stubbar. Det kunne vere moro."

"Vel, sia eg liker å fortelje om noko som gjekk føyre seg på stølen i liene over her, så" - Og dermed kom det:

"Eit par hundre budeier tenkte ut det kunne vere bra å sitje på stølen litt lenger enn andre, for veret var flott og beitet var likande enno.

Så var det ein kveld dei hadde lagt seg ned. Brått sprang døra opp med eit brak. Dei kunne ikkje anna enn undre seg over det. Så fekk dei høyre eitkvart som tassa, men kunne ikkje sjå noko slag. Det var før elden i grua hadde gått ut. Dei kom til at det måtte vere noko rart.

Ein dag rett etter gjette den yngste av dei to budeiene kyrne bortunder fjellveggen som blir kalla Sofaryggen. Rett som det var, fekk ho høyre hestar som knegga, kyr som rauta, bjøller som skramla og jenterøyster som song mens andre spela på harper. Budeia såg nøye omkring seg til nær sagt alle kantar, men såg verken folk eller bøling. Så kunne ho godt forstå det måtte vere anna."

"Takk skal du ha," sa presten ut i veret mens hans sysla med det minste. Det var trua.

"Du veit vel ikkje kva som hendte vidare," sa mannen. "Dei hundre budeiene - den eine var mora di - kokte farvelgraut til nissane den dagen dei skulle fare ifrå stølen. Den eldste av dei sette grauten oppå taket for å kjøle den ned der feet ikkje kom til. Det gjekk ikkje likare enn at ho gløymde den der. Det kom ho på då dei to hadde kome eit godt stykke på heimveg. Ho snudde med det same for å hente kjøyrelet, men då ho nådde stølen, var både grauten og kjøyrelet vekk.

Då fekk ho auge på ei fager geit som rusla fram og attende over setervollen. Den var overlag stor og ven. Ho tykte ho aldri hadde sett så fin geit før.

"Du skal sjå haugfolket vil gi meg geita til takk for graut og kjøyrel. Takk for bytet," song ho mot bergveggen nær ved for å prøve det ut.

"Takk for bytet," svara det borte frå fjellveggen.

"Og slik blei slekta di rik," sa ulstermannen. "Det hjelpte også at ei anna budeie spurde i fjellveggen, "Korleis skal eg bli rik, de i Sofaryggen?" Det ho høyrde, grunna ho over både vel og lenge, og fortalde det til mannen sin. Med åra voks det fram møbelfabrikkar, og dei laga sofaer og mange andre møblar etter kvart, så det var ei frygd."

Med eitt blei mannen vekk.

Litteratur  

Asbjørnsen, Peter, og Jørgen Moe: Samlede eventyr, bd 1-3. Kunstnerutgaven, Gyldendal. Oslo, 1965.



   BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
   ANSVARSFRÅSKRIVING: [LENKJE]
   © 1999–2009, Tormod Kinnes. [E-POST]