Norsk del, Gullvekta
Blanda  ❀ 3
Seksjon › 25 Sett Søk Førre Neste

Finn ordbøker

Reservasjonar Innhald  

Fuglen

For lenge, lenge sidan kom ein overlag sjeldan fugl ned til utkanten av byen Lu. Herskaren var nesten over seg av glede over den kjærkomne fuglen. Han sette han i eit stort bur, heldt ein stor fest til ære for han og fekk attpåtil ein god musikar til å spele for å underhalde han.

Men alt frå første dag blei fuglen matt i auga og ville verken ete eller drikke, og etter tre dagar døydde han.

Dette blir kalla "Å fôre ein fugl som deg sjølv." Men skal du mate ein fugl som ein fugl skal matast, lyt du la den bu i ein djup skog eller svømme i ei elv eller ein innsjø, eller gå på tørt land og finne sin eigen mat heilt naturleg.

[Frå gamle Kina]

PS. Her langt nord er det godt å fôre småfuglar støtt gjennom vinteren, for når det blir snø og kulde, kjem dei nær heimane til folk i håp om å finne mat så dei kan overleve. Meir i Hogstad si hendige bok i litteraturutvalet nedst på sida.

Familietre og livshistorier

Lyse skogen kan vere til stor hjelp for mennesket: Utan tre og andre plantar, ikkje noko liv! Det er i dei store linjene. Det er helst dei som tel i langdrag.

Det er sælebot i mangt eit tre. Om ikkje anna, gir det somtid skugge. Tre, livshistorier og stamtre har jamt mange greiner. Folk er jamt godt påverka av skog og plantar omkring seg, og kan deppe når dei ikkje gjer miljøet lagleg, men er borte.

Skog og tre og buskar gagnar dyr og menneske på mange, mange måtar. I dag finst også forsking som syner at grøntområde nær der ein bur, gagnar trivselen, og gjer at kvinner lever lenger. [◦Forskingsfunn] - [◦Meir]

1

Somme aper bur i tre. Trea er heimane og hagane til orangutangar, til dømes. Dei kan etter kvart vite skilnad på 300 frukter i trea omkring seg, for dei får lære slikt av mor, og dessutan å byggje seg reir.

Menneske bygger hus av tre, hogger tre til brensel, og bruker andre delar av trea til mat, både for dyr og menneske. Lauvsanking til dyra og fruktsanking for menneske, grovt sagt. Ein har også klart å lage fibrar av cellulose, slik at somme tre kan bli til papir, tremasse, og viskose og frå viskose kjem gode tekstilar.

2

Det gjer godt i sinnet å sjå tre i skogen og vere under tre - men ikkje allslags skog og ikkje alle slags tre under alle forhold. Det kjem ei viss vekksiling av det som passar menneska minst. Her får ein fram skoghagar som noko ganske nytt [Crawford 2012].

Hagar med kjekke tre kan gagne folk året rundt. Dei gir godt med le og betre mikroklima rundt huset, somme av dei. Om våren er det blomsterflor og ange, ei fryd for auge og nase. Om sommaren kjem blad fullt fram og vinn å reinse lufta for karbondioksid i større mengder, og å gi livgivande oksygen som følge av fotosyntesen. Kanskje får ein tidlege frukter, som moreller. Om hausten er det vakre fargar og frukt. Det finst mange andre frukter enn rognebær, epler, pærer, plommer og morellbær. Lesley Bremness har gitt ut bøker om blant anna nyttige frukter.

3

Synet av tre i naturen og hagen kan gi "næring til sjela", som ein seier, eller inspirasjon til kunst av mange slag. I ein større samanheng er jo dyr og menneske i symbiose med naturen sine vekstar, og heilt avhengige av planteriket. Mennesket verkar designa for å trivast i slik natur som er gagnleg for menneske. Men om slik natur blir mangelvare fordi byane spreier seg med heilt andre former enn høgarta natur viser fram, med firkanta hus, kvasse kantar, asfaltørkenar, mykje søppel og mangel på tre, vil ein heller dra vekk derifrå - til hytta på fjellet, til bua ved sjøen, eller langt vekk frå Noreg og ha det bra.

Her er det oppløftinga av hugen har feste - mellom anna. Innan alternativ behandling - som ikkje gjer noko med livsstilen og grunnlaget som smuldrar vekk under utbyttarane sine ulike framsteg i rumpeutbytting/utbygging, har ein bakka opp essensar frå mellom anna utvalde tre mot ulike plagar. Bach-midla, til dømes, kjem for det meste frå tre, men ein skulle teste i kva grad dei verkar som hevda.

Framandgjeringa via utbyttingstilpassingane som spreier seg, dei har sin pris. Kva Peter Christen Asbjørnsen fann fram til om sælebot i skogen, er komme med i "Ein vestlandsk skogdal".

Innhald


Blanda forteljingar, litteratur  

Eit utval. Det er skrive mykje om slike ting eg har tatt opp ovanfor. Men "Eit gram praksis er meir verdt enn eit tonn teori," heiter det sånn omtrent. Kanskje ikkje eit tonn men 995 kilo . . . Det er nok ei poetisk ytring der tala er lite nøyaktige, og ikkje er meint bokstaveleg.

Chancellor, Phillip. Handbook on the Bach Flower Remedies. Rockford: Daniel, 1971. ⍽▢⍽ Ein lege gjer greie for visse naturnære middel som ein annan lege, dr. Edward Bach, kom fram med etter kvart.

Chevallier, Andrew. Damms store bok om medisinske urter. Oslo: Damm, 2003. ⍽▢⍽ Ei stor og oversiktleg bok som tar opp 550 medisinske urter og korleis vi kan dra nytte av dei.

Crawford, Martin. Creating a Forest Garden: Working with Nature to Grow Edible Crops. Reprint with amendments. Totnes, Devon: Green Books, 2012.

Eide, Tommy. Den nyttigste hageboka. Rev. utg. Oslo: Det norske hageselskap, 2010.

Harrison, John. Vegetable, Fruit and Herb Growing in Small Spaces.. London: Constable and Robinson, 2010. ⍽▢⍽ Liten plass treng ikkje alltid vere ei kolossal hindring for natur-nærleik. Her kjem smartness inn også.

Hogstad, Olav. Fugler i nærmiljøet. Oslo: Cappelens naturhåndbøker. Cappelen Damm, 2008. ⍽▢⍽ Ved å plante hekkar og frukttre med etande bær, fine fargar og angande blomster, gagnar ein fuglane om ein ikkje finn det godt å plukke bær og hauste frukt sjølv. Ein gagnar også smårollingar som får sjå fuglane utanfor glaset og på nært hald elles.

Høydahl, Harald S, hovedred. Nyttevekstboka: Ville planter til mat og drikke. Oslo: Dreyer, 1979.

Kjelvik, Sigurd, og Gerd Borthen. Nyttehagen. Oslo: Gyldendal, 1980.

Raybo, Bjørg A, og Odd Løvmo. Hekker, busker og trær i hagen. Rev. utg. Oslo: Cappelen, 2003. ⍽▢⍽ Det finst å velje mellom.

Shaw, Non. Bachs blomstermedisin. Köln: Könemann, 2000.

Tønsberg, Tommy, red. 100 potteplanter: Gjør deg kjent i plantenes verden og få det grønne til å gro! Oslo: Damm, 2002.

Ulltveit, Gudrun. Hagens frukt og bær. Oslo: Damm, 2004.

Ulltveit, Gudrun. Ville bær. 4. opplag. Oslo: Damm, 2001. ⍽▢⍽ Her er eit prima oversyn over ville bær i Noreg, kor dei finst og kva ein godt kan lage av dei.

Vevstad, A. Plant et tre. Oslo: Gyldendal, 1977. ⍽▢⍽ Stadig aktuell i hovudsak.

Walfridson, Marguerite. Blomsterprakt i krukker og potter: Slik får du plantene til å trives. Oslo: Gyldendal, 1993. ⍽▢⍽ Kan ein ikkje ha noko ute, kan ein då prøve å ha noko inne. Bonsai tar ikkje mykje plass, det heller.

Blanda forteljingar, opp Seksjon Sett Neste

Blanda forteljingar BRUKARGAID: [Lenke]
© 1999–2017, Tormod Kinnes, cand.philol. [E-post]  ᴥ  Ansvarsfråskriving: [Lenke]