• Jomfrua på glasberget
• Tru og Utru

Jomfrua på glasberget

Det var ein gong ein mann, han hadde ein slåtteng som låg langt oppe i lia ein stad, og på den enga stod ei høyløe han hadde å berge fôret i. Men det hadde nok ikkje vore stort i løa i dei siste åra, skal eg tru; for kvar jonsoknatt, når graset stod gildast og frodigast, blei slåttenga reint svartbeitt, som ei heil drift skulle gått der og gnaga om natta. Den hende éin gong, og det hende to gonger; men så blei mannen lei av det og sa til sønene sine - han hadde tre, og den tredje var Oskeladden - at no fekk ein av dei liggje borti utengløa om jonsoknatta, for det var gale at graset skulle bli ete opp rubb og stubb att, liksom dei to siste åra; og den som ville i vegen, måtte passe vel på, sa mannen.

Ja, så ville då den eldste bort og gjete enga; han skulle nok passe graset, meinte han, og det så verken folk eller fe eller fanden sjølv skulle få noko av det. Då det lei mot kvelden, gjekk han bort i løa og la seg til å sove; men litt utpå natta kom det slik ein dur og slikt jordskjelv at vegger og tak rista; og guten opp og til beins det fortaste han hadde lært, han torde ikkje sjå seg om ein gong, og høyet blei ete opp den natta liksom dei andre åra.

Neste jonsokkveld sa mannen igjen at det var for ille dei åra etter år mista alt graset på utenga, no fekk ein av sønene bort og passe på, og passe det vel også. Så ville den nest eldste prøve seg den kvelden. Han gjekk då bort i høyløa og la seg til å sove, liksom broren hadde gjort; men utpå natta kom det ein dur og eit jordskjelv, enda verre enn siste jonsoknatt; og då guten høyrde det, blei han redd og la på sprang så fort som han skulle hatt betaling for det.

Året etter skulle då Oskeladden i vegen; men då han laga seg til å gå, lo dei andre to og gjorde narr av han. "Ja du skulle bli den rette til å passe høyet, du som ikkje har lært anna enn å sitje i oska og steikje deg!" sa dei.

Men Oskeladden brydde seg ikkje om det snakket; då det lei mot kvelden, rusla han bortover til utenga han. Der gjekk han inn i høyløa og la seg. Men då det lei om ei stund, tok det til å dure og brake så det var fælt. "Å blir det ikkje verre, får eg vel herde på," tenkte Oskeladden. Om litt kom det eit brak att, og eit jordskjelv, så høystråa fauk omkring guten. "Å blir det ikkje verre, får eg vel herde på," tenkte Oskeladden. Men aller best det var, kom den tredje duren og eit jordskjelv så guten tenkte at vegger og tak hadde ramla saman.

Men då det var over, blei det med eitt kurande stilt omkring han. "Skal tru om det kjem att," tenkte Oskeladden. Men nei, det kom ikkje att, det var stilt, og det blei stilt, og då han hadde lege ei lita stund, høyrde han liksom ein hest stod og togg tett utafor låvedøra. Han lurte seg bort i dørgløtten og skulle sjå kva det var; så stod ein hest og gnog, og så stor og feit og gild hest hadde Oskeladden aldri sett før. Sal og beksel låg det på den, og full rustning til ein riddar, og alt i hop var av kobbar, og så blankt at det skein i det. "Hå, hå! er det du som et opp høyet vårt," tenkte guten, "det skal eg nok forby deg." Han skunda seg og tok opp eldstålet [1] sitt og kasta over hesten så den ikkje hadde makt til å røre seg av flekken; den blei så tam at guten kunne gjere med den kva han ville. Han sette seg opp på den og rei bort til ein stad ingen visste om, og der hadde han den.

Då han kom heim att, lo brørne og spurde korleis det hadde gått han. "Du blei vel ikkje liggjande lenge i høyløa om du elles har vore så langt som borti utenga," sa dei.

"Eg låg i høyløa til sola rann eg, men eg verken høyrde eller såg noko som dreiv meg på flukt, eg," sa guten.

"Ja, vi får vel sjå etter korleis du har passa enga," svara brørne. Men då dei kom der bort, stod graset der likså langt og tjukt som om kvelden.

Neste jonsoknatta gjekk det like eins: Ingen av dei to brørne torde gå bort i utenga og passe slåtten, men Oskeladden torde; og så hende akkurat det same som siste jonsoknatta: først kom det ein dur og eit jordskjelv, så om litt eitt til, og så enda eitt; men alle tre jordskjelva var mykje, mykje sterkare denne gongen. Så blei det med éin gong kurande stilt att, og guten høyrde noko tyggje utafor låvedøra. Han stal seg då bort i dørgløtten så sakte han kunne, - jo! der stod ein hest igjen like ved veggen og tamsa og gnog; og den var enda mykje større og feitare enn den andre; og sal låg på ryggen av den, og beksel var det på den, og full rustninga til ein riddar - alt i hop av blankt sølv og så gromt som nokon kunne sjå. "Hå, hå! er det du som et opp høyet vårt i natt," tenkte guten, "det skal eg forby deg!" Han tok opp eldstålet sine og kasta over mana på hesten, så stod den der så spak som eit lam. Ja, guten rei den hesten også bort til den staden der han hadde den andre, og gjekk så heim att.

"I dag ser det vel vakkert ut borti slåttenga?" sa brørne.

"Å, jammen!" sa Oskeladden.

Dei skulle då bort att, og så stod graset både tjukt og langt liksom før; men dei blei ikkje blidare på Oskeladden for det.

Då den tredje jonsoknatta kom, torde heller ingen av dei to eldste brørne liggje i utløa og passe graset, for dei var blitt så hjerteskremte den natta dei låg der at dei aldri gløymde det meir; men Oskeladden torde. Og så hende nettopp det same som dei to siste jonsoknettene; det kom tre jordskjelv, det eine fælare enn det andre. Ved den siste dansa guten frå den eine låveveggen til den andre; men så blei det med éin gong kurande stilt. Då han så hadde lege ei lita stund, høyrde han noko tyggje utafor låvedøra. Han stiltra [2] bort i dørgløtten igjen - så stod det ein hest tett utafor, mykje større og feitare enn dei to andre han hadde fanga, og med både beksel og sal og full rustning av reint, raudt gull. "Hå, hå! er det du som et opp høyet vår denne gongen," tenkte guten; "det skal eg vel forby deg." Han reiv opp eldstålet sitt og kasta over den, så stod den som den var nagla til marka, og guten kunne gjere med den kva han ville. Han rei bort til staden der han hadde dei andre to, og så gjekk han heim att. Der gjorde dei to brørne narr av han, liksom dei andre gongene; den natta hadde han visst passa graset i utenga godt, sa dei, for han såg ut som han gjekk og sov enno. Men Oskeladden brydde seg ikkje om det, han bad dei berre gå bort og sjå; det gjorde dei, så stod graset gildt og tjukt denne gongen også.

Kongen i landet der dei budde, hadde ei dotter som han ikkje ville gi til nokon annan enn den som kunne ri oppover glasberget - for det var eit høgt, høgt glasberg, blankt som is, tett ved kongsgarden. Øvst oppe på det skulle kongsdottera sitje med tre gulleple i fanget, og den som kunne ri opp og ta dei tre gullepla, skulle få henne og halve riket, det lèt kongen lyse opp på alle kyrkjebakkar i heile landet og i mange andre kongerike også. Kongsdottera var så vakker at alle som såg henne, måtte bli borte i henne anten dei ville eller ei - og så kan du nok vite at alle kongssøner og riddarar hadde lyst til å vinne henne og halve kongeriket med. Derfor kom dei ridande frå alle verdas kantar, så gilde at det lyste av dei, og på slike hestar at dei gjekk berre på dans; og det var ingen som ikkje tenkte at han skulle vinne kongsdottera.

Då dagen kom som kongen hadde fastsett, var det så tjukt av riddarar og kongssøner ved glasberget at det yrte, og dit ville no kvar den som kunne krype eller gå, for å sjå kven som vann kongsdottera. Dei to brørne til Oskeladden ville også i vegen. Men han ville dei slett ikkje ha med; for var dei i følgje med slik ein byting [3], så fæl og svart som han var etter å hadde lege i oska og grave, ville folk berre gjere narr av dei, sa dei.

"Ja, eg går likså godt aleine som for meg sjølv eg," sa Oskeladden.

Då dei to brørne kom til glasberget, heldt alle kongssønene og riddarane på å ri så det skumma av hestane deira; men det nytta ikkje stort, skal eg tru, for berre hestane sette hoven på berget, så glei dei, og det var ikkje éin som kom så mykje som ein dryg meter oppetter. Det var heller ikkje å undrast på, for berget var glatt som ei glasrute og bratt som ein stuevegg. Men kongsdottera og halve riket ville alle gjerne ha, og dei rei og dei glei, og det blei ikkje annleis. Til sist var all hestane så trøytte at dei ikkje orka meir, og så sveitte var dei at skummet velta av dei, og så måtte riddarane gi seg. Kongen tenkte alt på at han skulle lyse opp at ridinga tok til på ny neste dag, om det skulle gå betre då; men med det same kom det ein riddar på ein hest så gild at ingen hadde sett slik hest før. Koparrustning og koparbeksel hadde han, alt så blankt at det lyste i det. Dei andre ropte til han at han gjerne kunne spare seg for å prøve å ri oppetter glasberget, for det nytta ikkje likevel. Men han høyrde ikkje på det øyret; han rei like bort imot glasberget og oppetter det som ingen ting, og det eit godt stykke, det kunne vel vere som ein tredjepart; då han kom der, snudde han hesten og rei ned att. Men så vakker ein riddar syntest kongsdottera ho aldri hadde sett før, og mens han rei, sat ho og tenkte: "Gi han berre kom opp!" Og då ho såg han snudde hesten, kasta ho det eine gulleplet etter han, og det trilla ned i skoen hans. Men då han var komen ned av berget, rei han sin veg, og det så fort at ingen visste kor det blei av han.

Den kvelden skulle alle kongssønene og riddarane fram for kongen så den som hadde ridd så langt oppetter glasberget, kunne vise fram gulleplet kongsdottera hadde kasta. Men det var ingen som hadde noko; den eine kom etter den andre, og ingen kunne vise fram det eplet.

Om kvelden kom brørne til Oskeladden også heim, og fortalde både vidt og breitt om ridinga oppetter glasberget - at først så var det ingen som orka å kome så mykje som eit steg oppover; "men så kom det éin som hadde koparrustning og koparbeksel, så blankt at det lyste lang veg av han," sa dei, "og det var gut som kunne ri; han rei over ein tredjepart oppetter glasberget, og han kunne nok ridd helt opp, hadde han berre vilja; men der snudde han, for han syntest vel det var nok for den gongen."

"Å han skulle eg hatt moro av å sjå, eg også," sa Oskeladden - han sat i grua og grov, som han brukte, han.

"Ja, du!" sa brørne, "du ser ut som du kunne vere mellom så høge herrar, ditt stygge beist, der du sit!"

Neste dag ville brørne i vegen att, og Oskeladden bad denne gongen også om han kunne få lov å vere i følgje med dei og sjå på dei som rei; men nei, det fekk han slett ikkje. Det var han for stygg og fæl til, sa dei.

"Ja, ja, eg går likså gjerne aleine som for meg sjølv, også eg," sa Oskeladden om att.

Då brørne kom til glasberget, tok alle kongssønene og riddarane på å ri att, og då kan det vel hende at dei hadde skott hestane sine. Men det hjelpte ikkje; dei rei og dei glei, liksom førre dagen, og ingen kom så mykje som ein og ein halv meter oppetter, og då dei hadde masa ut hestane sine så dei ikkje orka meir, måtte dei halde opp att alle saman. Så tenkte kongen at han vel fekk lyse opp at ridinga skulle gå for seg for siste gong dagen etter, om det kanskje skulle gå betre då. Men så tenkte han om att: han fekk vel vente litt enno, meinte han, om han i koparrustninga skulle kome den dagen også. Han såg dei ikkje noko til, men rett som det var, så kom det ein på ein hest som var mykje, mykje gildare enn den riddaren i koparrustninga hadde hatt, og denne hadde sølvrustning og sølvsal og sølvbeksel, alt så blankt at det skein og lyste i det lang lei. Dei andre ropte til han og sa at han gjerne kunne la vere å prøve ridinga oppetter glasberget, for det nytta ikkje likevel. Men riddaren høyrde ikkje etter det; han rei like bort til glasberget og oppetter det, enda lenger enn han i koparrustninga; men då han hadde kome så langt som to tredjepartar opp, snudde han hesten og rei ned att. Han likte kongsdottera enda betre, og ho sat og ønskte at han berre måtte kome opp. Men då ho så han snudde, kasta ho det andre eplet etter han, og det trilla ned i skoen hans, og med det same han kom ned av glasberget, rei han av garde så fort at ingen kunne sjå kor det blei av han.

Om kvelden, då alle skulle fram for kongen og kongsdottera så den som hadde gulleplet, kunne vise det fram, kom den eine etter den andre, men ingen hadde noko gulleple. Liksom førre dagen kom dei to brørne heim den kvelden også og fortalde korleis det hadde gått: alle hadde ridd, og ingen kunne kome opp. "Men langt om lenge kom det éin i ei sølvrustning, og sølvbeksel og sølvsal hadde han også," sa dei, "og han kunne ri; han sette vel to tredjepartar oppetter, så snudde han att. Det var gut det! Og til han kasta kongsdottera det andre gulleplet," sa brørne.

"Å, han skulle eg også hatt moro av å sjå," sa Oskeladden.

"Å ja, han var no vel så blank som oska du sit og grev i, ditt stygge svarte beist du er!" sa brørne.

Tredje dagen gjekk alt like eins som dei andre dagane: Oskeladden ville vere med og sjå på ridinga, og dei to ville ikkje ha han i følgje med seg; og då dei kom til glasberget, var det ingen som kom så langt som ein dryg meter oppetter. All venta no på han i sølvrustninga; men han var verken å høyre eller sjå. Men langt om lenge kom det ein på ein hest så gild at ingen hadde sett maken; han hadde gullrustning og gullsal og gullbeksel, så blankt at det lyste og skein lang veg av det. Dei andre riddarane og kongssønene kom seg ikkje ein gong til å rope til han og seie at det ikkje nytta å prøve seg, så opp i under blei dei, då dei så kor gild han var. Han rei like bort imot glasberget og fauk oppetter det som ei fjør i eit vindkast, så kongsdottera ikkje ein gong fekk stunder til å ønskje at han måtte kome heilt opp, før han var der. Med det same han nådde opp, tok han det tredje gulleplet av fanget på kongsdottera, og så snudde han hesten og rei ned att, men så var han også borte for auga på dei, før dei visste ordet av det.

Då dei to brørne kom heim att om kvelden, fortalde dei både vel og lenge om korleis det hadde gått med ridinga den dagen, og til sist fortalde dei også om riddaren i gullrustninga. "Det var vel gut det! Så gild riddar finst ikkje i verda," sa brørne.

"Å han skulle eg hatt moro av å sjå, eg også!" sa Oskeladden.

"Ja, det glor no ikkje fullt så mykje i kolhaugen du ligg og rotar i, ditt stygge, svarte beist!" sa brørne.

Dagen etter skulle alle riddarane og kongssønene fram for kongen og kongsdottera - det var nok blitt for seint om kvelden dagen før, trur eg. Den som hadde gulleplet, kunne vise det fram; men den eine kom etter den andre, først kongssønene og så riddarane, og ingen hadde noko gulleple.

"Ja, men éin må ha det," sa kongen, "for det var noko vi såg alle saman at det var ein som rei opp og tok det." Og så gav kongen pålegg til at alle som var i landet, skulle kome opp på slottet og prøve å vise fram gulleplet. Ja, dei kom den eine etter den andre, men ingen hadde gulleplet, og langt om lenge kom dei to brørne til Oskeladden også. Dei var dei siste, og så spurde kongen, om det då slett ikkje var fleire att i riket.

"Å jo, vi har ein bror," sa dei to; "men han har nok ikkje teke gulleplet; han har ikkje vore ute av oskehaugen nokon av dagane."

"Ja, det er det same," sa kongen, "har alle dei andre vore oppe på slottet, så kan han også kome inn," og så måtte då Oskeladden opp i kongsgarden han med.

"Har du gulleplet du?" spurde kongen.

"Ja, her er det eine, og her er det andre, og her er nok det tredje også," sa Oskeladden, han tok opp av lomma alle tre gullepla; og med det same kasta han av seg dei sotete fillene. Så stod han der i gullrustninga, så gild at det lyste av han.

"Ja, du skal ha dotter mi og halve riket; du har vel fortent både henne og det," sa kongen.

Så blei det bryllaup, og så fekk Oskeladden kongsdottera, og i det bryllaupet blei det vel feira, kan hende; for feire kunne dei alle, om dei ikkje kunne ri oppetter glasberget, og har dei ikkje feira frå seg, så held dei på enno.

Ord

1. Eldstål: stål til å slå gneistar, lage eld med; fyrstål
2. Stiltre: gå varlig, o.a.
3. Bytting: Nedsetjande: særling. Eller like gjerne (som figurativt uttrykk): ein som såg stygg ut. - I folketrua var bytingen eit stygt, vanskapt barn som ein trudde dei underjordiske hadde lagt i vogga i staden for eit menneskebarn
4. Ture: feire, feste, ha moro osv.

Tru og Utru

Det var ein gong to brør, den eine heitte Tru og den andre Utru. Tru var ærleg og god støtt, men Utru var slem og full av løgn så dei aldri kunne lite på det han sa. Mora var enkje og hadde ikkje stort å leve av, og då sønene var blitt vaksne, måtte ho ha dei frå seg så dei sjølve kunne tene sitt brød i verda. Kvar av dei gav ho ei lita skreppe [1] med mat, og så skulle dei i vegen.

Då dei no hadde gått til om kvelden, sette dei seg på eit vindfall [2] i skogen og tok fram skreppene sine, for svoltne var dei etter å ha gått heile dagen, og så syntest dei at no skulle ein matbete smake godt. "Vil du som eg, et vi først av skreppa di så lenge det er noko i den, så kan vi sia ta mi," sa Utru. Ja, det var Tru nøgd med, og så åt dei; men alt det beste såg Utru til å få putta i seg, og Tru fekk berre skorpene, og dei brende lefsestykka og fleskesvorane, han. Om morgonen åt dei av maten hans Tru att, og om middagen også; men så var det ikkje meir i skreppa hans.

Då dei så hadde gått til utpå kvelden og skulle til å få seg mat att, ville Tru ete av brorens skreppe; men Utru sa nei, og meinte på at den maten var hans, og at han ikkje hadde meir enn han godt trengde sjølv.

"Ja, men du fekk jo ete av nisteskreppa mi så lenge det var noko i den," sa Tru.

"Ja, når du er slik ein tosk og lèt andre ete opp for deg, kan du ha det så godt," meinte Utru; "No kan du sitje der og sikle no," sa han.

"Å ja, Utru heiter du og utru er du, og det har du vore all di tid også," sa Tru.

Då Utru høyrde det, slo han seg sint, og rauk like på broren og stakk ut begge auga på han. "No kan du sjå om folk er tru eller utru no, din blindebukk," sa han, og dermed strauk han frå han.

Tru, stakkar, han gjekk no der og trivla seg fram midt i tjukke skogen. Blind og aleine var han, og ikkje visste han kva han skulle ta seg til. Men så fekk han tak i eit stort tjukt lindetre [3], og så tenkte han at det fekk han klatre opp i og sette seg der natta over, for villdyra. "Når fuglane tek til å syngje, så er det dag, og så får eg vel freiste å trivle meg vidare fram," tenkte han, og så kleiv han opp i linda.

Då han hadde sete der ei stund, høyrde han det kom nokon og tok til å koke og stelle nedunder treet, og straks etter kom det fleire, og då dei helste på kvarandre, høyrde han det var bjørnen, ulven, reven og haren som kom og skulle halde jonsokleik der. Dei gav seg til å ete og leve godt, og då dei var ferdige med det, sette dei seg til å snakke saman.

Så sa reven: "Skal vi ikkje no fortelje ein liten stubb kvar, mens vi sit her?"

Jo, det syntest dei andre godt om, det kunne vere morosamt, sa dei, og så la bjørnen i veg - for han var no den fornemmaste: "Kongen av Engeland har så dårlege auge," sa bamsen, "han kan nesten ikkje sjå ein kvart i vêret; men dersom han kom opp i denne linda om morgonen mens det var dogg på blada og han tok av doggen og smurde på auga sine, så fekk han synet sitt att så godt som han noka tid har hatt det."

"Ja," sa ulven, "kongen av Engeland har ei døvstum dotter også. Men visste han det eg veit, så fann han snart på råd for henne. I fjor då ho gjekk til altars så spytta ho ut att brødet, og det kom det ei stor padde og slukte. Men om dei berre grov under golvet, så fann dei padda: Ho sit beint under knefallet, og brødet sit i halsen på henne enno. Om dei skar opp padda og tok brødet og gav kongsdottera, så blei ho som andre folk igjen, både til å høyre og tale."

"Ja, ja," sa reven, "om kongen av Engeland visste det eg veit, så hadde han ikkje vondt for vatn i kongsgarden sin; under den store steinen midt i garden hans er det klaraste kjeldevatnet nokon kan ønskje seg, berre han visste å grave der."

"Ja," sa haren, "kongen av Engeland har den vakraste frukthagen i heile landet, men den ber ikkje så mykje som ein eplekart ein gong; for det ligg ei svær gullkjede tre gonger rundt om hagen. Fekk han grave opp den, så blei det den gildaste hagen i heile riket hans."

"Men no er det langt på natt, og vi får nok heim att no," sa reven, og så gjekk dei sin veg alle saman.

Då dei hadde gått, så sovna Tru der han sat oppi linda; men då fuglane tok til å syngje om morgonen, vakna han att, og så tok han dogg av blada på treet og smurde auga sine med; då såg han like godt som før Utru stakk dei ut på han.

Så gjekk han like til kongen av Engelands gard og bad om teneste, og det fekk han med ein gong.

Ein dag kom kongen ut på garden, og då han hadde gått der ute ei stund, ville han drikke av vassposten sin, for det var heite om dagen og han var blitt tørst; men då dei auste opp vatnet til han, var det både grumsa og seigt og stygt. Det blei kongen reint harm over.

"Eg trur ikkje det er ein mann i heile riket mitt som har så dårleg vatn i garden sin, og enda må eg leie det lang vegen over berg og dalar!" sa kongen.

"Ja, men om du vil la meg få folk til å bryte opp den store steinen som ligg her midt på garden, skal du nok få både mykje og godt vatn," sa Tru.

Ja, det var kongen straks ferdig til, og aldri før hadde dei fått opp steinen og grave ei stund, så stod vass-spruten beint i vêret, så klar og tjukk som den skulle kome av ein tønneture [4]; og klarere vatn fanst ikkje i heile Engeland.

Ei tid etter var kongen nedpå garden att; så kom det ein stor hauk flygande etter hønsa hans, og alle til å klappe i hendene og skrike: "Der flyg han! Der flyg han!" Kongen greip børsa og la til å sikte; men han kunne ikkje sjå så langt. Så blei han reint ute av det. "Gud gi nokon kunne seie meg råd for auga mine! eg meiner eg snart blir reint blind," sa kongen. "Det skal eg nok seie deg," sa Tru, og så fortalde han korleis han hadde bore seg åt. Kongen reiste då til linda same kvelden, og bra blei han, berre han hadde smurt seg med doggen som låg på blada om morgonen.

Sia den tida var den ingen kongen helt så gjæv som Tru; han måtte vere med han kor han gjekk og stod, både heime og borte.

Så var det ein dag dei gjekk i hagen saman.

"Eg skjønar ikkje korleis det går til, eg," sa kongen; "det er ikkje nokon mann i Engeland som kostar så mykje på hagen sin som eg, og enda kan eg ikkje få eit einaste tre til å bere så mykje som ein kart."

"Ja, ja," sa Tru, "får eg berre det som ligg tre gonger rundt om hagen ditt, og folk til å grave det opp, så skal nok hagen bere frukt."

Ja, det ville kongen gjerne; Tru fekk folka, og til å grave, og så fekk han til sist opp heile gullkjeda. No var Tru ein grunnrik mann, mykje, mykje rikare enn kongen sjølv, men kongen var enda vel nøgd, for no bar hagen så greinene hang like ned på bakken, og så søte eple og pærer hadde aldri nokon smakt.

Ein dag igjen gjekk Tru og kongen og snakka saman; så kom kongsdottera gåande forbi dei, og kongen blei reint sørgmodig då han såg henne.

"Er det ikkje synd at så vakker ei kongsdotter som mi er, skal mangle mål og mæle?" sa han til Tru.

"Ja, men det er råd for det," sa Tru.

Då kongen fekk høyre det, blei han så glad at han lovde han kongsdottera og halve riket, dersom han kunne få henne god att.

Tru fekk med seg eit par mann bort til kyrkja og grov fram padda som sat under knefallet ved altaret, skar henne opp og tok ut brødet og gav kongsdottera det - så blei ho som andre folk att og tok til å tale straks på timen.

No skulle då Tru ha kongsdottera, og det blei laga til bryllaup, for det skulle haldast så det både kunne høyrast og spørjast over heile riket.

Mens dei heldt på å danse i bryllaupet, kom det ein fattiggut og bad om ein matbete, og han var så fillete og ynkeleg å sjå på at alle krossa seg over han; men Tru kjende han att med ein gong, og såg at det var Utru, bror hans.

"Kjenner du meg att?" sa Tru.

"Å, kor skulle eg ha sett så stor ein herre, eg då?" sa Utru.

"Sett meg har du likevel," sa Tru; "det var meg du stakk auga ut på for eit år sia i dag. Utru heiter du og utru er du, det sa eg og det seier eg enno; men du er no bror min likevel, og derfor skal du få litt mat, og så kan du gå til det lindetreet der eg sat i fjor. Får du så høyre noko som kan gjere di lykka, så er det deg vel unnt."

Ja, det slapp han å seie Utru to gonger. "Har han Tru hatt slik nytte av å sitje i lindetreet at han er blitt konge over halve Engeland sia i fjor, så -," tenkte han; han la i vegen og kom til linda, og den klatra han opp i.

Han hadde ikkje sete der lenge, så kom alle dyra og åt og drakk og heldt jonsokleik nedanfor under trekrona att. Då dei hadde ete frå seg, ville reven at dei skulle til å fortelje historier, og då kan det vel hende han Utru la til å lytte, og det så øyra var ferdige til å dette av han. Men bjørnen var sint, han, og brumma og sa: "Nokon sladra om det vi fortalde i fjor, og derfor vil vi no teie med det vi veit." Og så bad dyra god natt og gjekk frå kvarandre, og Utru var like klok.

Det var fordi han heitte Utru og var utru, det.

Ord

1. Skreppe: stor lêrveske til å bere på ryggen eller ved sida; ransel, ryggsekk.
2. Vindfall: nedblåse tre (med greiner); rotvelte.
3. Lind: Det finst mange slags lind. Blada er rundleitt hjerteforma. Tilia cordata veks vill i Noreg.
4. Tønneture: trerøyr til å setje tappen i på ei tønne.