Kinesiske ordtak

• Kinesiske ordtak

Kinesiske ordtak

Kinesisk landskap. Utsnitt frå måleri.

Av alle slags krigslister er den beste å vite når ein skal halde opp. *

Berre eitt feilsteg kan få ein til å angre i tusen år.

Berre kjærleiken kan elske andre eller hate andre. (Oldkinesisk)

Berre å la ting skje er stundom det beste vi kan gjere. *

Betre ein edelstein med ein flekk enn ein vanlig stein utan. (Kinesisk)

Betre å bli sviken enn å svike sjølv, trass alt. *

Betre å dø av sinne enn å gå til sak. [Ae 43]

Bra lærdom er eit forråd som følgjer eigaren sin mest overalt. *

Dei godhjerta blir ikkje narra av himmelen, men ureielege.

Dei som er opphengte i spelet, kan vere blinde for det tilskodarar ser.

Den heilt rette til å fjerne bjølla, skulle vere den som batt den på.

Den levande kjenner (vanligvis) ikkje sjela si; den døde kjenner ikkje kroppen sin. [Ae 86]

Den ressurssterke klarer å unngå skadelege situasjonar framfor seg.

Den som er éin manns kone, må ikkje ete av to menns ris. [Ae 99]

Den som har givnader, viser det i fjeset sitt. Men den glade dekkjer over talenta sine. [Tut-Tut, i Wic 578]

Den som ikkje nyt sine gode augeblikk kan ein vel ikkje kalle rett heldig. Men den som er glad jamvel i vanskar, er verkelig lærd. [Tut-Tuts visdom, Wic 577]

Den som veit kor grensene går, kan vere glad i lange tider. *

Den som ventar på at steikt and skal fly inn i munnen hans, lyt vente lenge.

Dersom det er gull i huset, ventar det vekter utafor til å vege det. [Ae 61]

Dersom eigenskapane til faren ikkje går igjen i sonen hans, korleis får då haren hareskår? [Ae 177]

Dersom eitt ord ikkje er nok, er ti tusen til inga nytte. [Ae 27]

Dess meir ein prøver å løyne noko, dess meir vil det synest til sist.

Det er betre å veve fiskenøter enn berre å ønskje fisk ifrå havet. [Gjer det som skal til for å nå draumane dine.]

Det er ikkje alltid ein ser stengelen til lotusblomsten i gjørmevatnet, men både stilk og rot er der nok. [Fenomen har jamt røter og stilkar, sjukdommar også.]

Det er ikkje flott å plukke sesamfrø så ein misser melonen.

Det er ikkje når slaktaren har avliva grisen din at ein skal diskutere kva det skal koste [- om du lyt selje han kjøt og flesk for å bli av med det] [Smi 26].

Det er lett å få tusen reseptar, men vanskelig å bli kurert. (Kinesisk)

Det er vanskelig å samle opp vatn som er søla ut. *

Det må vere langt betre å gjere ei god gjerning heime enn å dra ut i verda for å glo eller brenne røykelse. *

Det som blir fortalt i øyra til ein kar, blir ofte hørt femten-seksten mil derifrå. [Kinesisk]

Døm ikke hesten etter salen. *

Å vere driftig kan gagne stødig integritet. [Tut-Tut, Wic 577]

Ei framifrå bok høver til eit hus av gull. *

Ei rotte som gneg på halen til katten, innbyr til å bli drepen.

Ein blomst vi plantar kjem kanskje ikkje til å bløme, men frøet til treet tilfeldigvis mista, kan bli ein skog.

Éin drage kan sperre tusen vasslaup. [Ae 176]

Ein fin mann er høfleg, men kryp ikkje. Ein låg mann kryp, men er ikkje høfleg (Confucius).

Ein frosk i ein brønn. [Ein frosk som hadde budd i brønnen sin heile livet, skjøna ikkje kva havet var då ei skjelpadde fortalde om det. "Med ein brønnfrosk kan ein ikkje tale om havet" hos Chuang Tzu fortel mykje det same. Ordtaket viser til nokon som er trongsynt og trongsinna; det kan hjelpe å kome ut litt.]

Ein får ikkje slutte å ete berre fordi ein kan bli kvalt.

Ein hest blir vel ikkje feit utan fôr. *

Éin hest, éin sal. [Ae 155] (Kinesisk)

Ein kan ikkje fortelje om is til sommarinsekt eller om himmelen til brønnfroskar. [Kinesisk]

Ein kan vanskelig skjøne foreldra sine fullgodt før ein får barn sjølv. *

Ein mann utan smil skal ikkje opne butikk. [Ae 149]

Ein måte å ikkje tape andlet på, er å ha munnen lukka. *

Ein skal ikkje streve fælt etter resultat i kunsten å dra seg; etter moteplagg, eksotisk mat, og dyrt utstyr, for ved slikt kjem ureint og kan hende råte inn i kusnten å dra seg. [Tut-Tuts visdom, i Wic 580]

Ein tomme tid kan vere verdt tretti gram gull. *

Eit bra fall i grøfta gjer ein klokare. *

Eit kart som ikkje er bretta ut, kan syne farer å unngå.

Eit lodd hovmod er nok til å øydeleggje hundre pund dyd. [Ae 35]

Eit menneske frå ein fremmend stad verkar foraktelig, ein ting frå ein fremmend stad verkar dyrebar.* [Ae 113]

Enda om om ho-tigeren kallast fæl, et den aldri eigne ungar.

Er ministeren trufast, ottast han ikkje døden; ottast han døden, er han ikkje trufast. [Ae 148]

Etter tre dagar utan å ha lest noko, blir samtalane keisame.

Fengselet er stengt dag og natt og alltid fullt; tempel står alltid opne og er likevel tomme. [Kinesisk]

Fire hestar kan ikkje innhente tunga. - Kung Fu-tse [Ae 196]

Fylle ut auga til den måla draken [Tradisjonelt ord om og mot å leggje siste hand på verket. Det viser til ei historie om ein vidkjent kinesisk målar. Han måla fire drakar utan auge. Det var fordi dei kom til å fly sin veg om han gjorde det, sa han. Det trudde ikkje vennene hans, og fekk han til å måle augene så dei fekk sjå. Og dermed flaug drakane sin veg. Ordtaket blir oftast nytta for å skildre fyndig oppsummering generelt.]

Først når ein er godt kledd og næra, kan ein forstå skilnaden på ære og skam.

Graset lyt bøye seg når vinden blæs. Kung Fu-tse [Ae 196]

Handter andre sine feil like blidt som dine eigne. [Kinesisk]

Har ein blitt stukken av mygg éin gong, uroar ein seg for stikk heile dagen.

Har ein godt samvit, uroar ein seg neppe om det bankar på døra ved nattestid.

Har ein moskus, har ein også lukta.

Haren burde alltid vere budd . . . *

Held du deg rak, så la det ikkje bekymre deg om skuggen din slår bøyg på seg. [Ae 46]

Held du fram med å slipe ei jernstong, kan du lage ei nål av.

Hygg deg nok, for det kan vere seinare enn du trur. *

Hæren burde alltid vere budd, men aldri brukast. [Ae 78]

Jakta på vinning er rik på hat. (Oldkinesisk)

Jamvel ein nippande kanin kan ete seg i hel. [Ae 177]

Lag eit garn om du vil fange fisk. *

Lediggang avlar vellyst. [Ae 40]

Lyt ein spele, så avgjer tre ting frå starten: reglane, innsatsen og tida for å halde opp. [Kinesisk]

Lytt til alle, så plukkar du ei fjør frå kvar gås som går forbi, men følgjer inga heilt ut. [Kinesisk]

Lær sonen din i stua og kona i senga. (Kinesisk)

Lærdom er langt meir verdt enn gull. (Kinesisk)

Makta syner kva som er veikt og sterkt ei tid; sanninga skil galt frå rett.

Ministrane skiftar med keisarane. [Ae 115]

Musa ser smått frametter.

Må du spele, så forstå aller først kva reglar som gjeld, kva det kostar, og når det er best å slutte.

Når det er noko å tene, så tenk på ærligdom. [Kinesisk]

Når du et bambusskot, så kom i hug den som planta dei.

Når ein får vekk bålet frå under gryta, sydar den ikkje lenge [Ein får ta problemet ved rota].

Når voldtekta er ei kjensgjerning, skal ein gi etter og nyte det. (Kinesisk)

Om du vil låne, må du vere tolmodig. [Ae 149]

Ord er ikkje anna enn vassbobler, men gjerningar gulldråpar. (Kinesisk)

Planlegg vi for eitt år, kan vi så korn. For eit tiår, juletre. For livet, lære opp og oppsede menneske. *

Plantar ein melonar, får ein melonar. [Ae 144]

Plukk blomsten når den er klar til å bli plukke.

Rekn ikkje nokon last for så uviktig at du dyrkar den; hald ikkje nokon dyd for så uviktig at du forsømmer den. [Ae 30]

Sjølv keisaren har slektningar som går i sandalar. [Ae 114]

Sjølv Kung Fu-tse passa ikkje i si tid. [Ae 22]

Sjølv menneske som deler seng kan ha ulike drømmar. *

Slektningar skal ein sjeldan besøke, kjøkkenhagar ofte. [Ae 108]

Så lenge det grøne fjellet er intakt, klarer ein seg med brensle. [Det grøne fjellet viser til ein sjølv. Ordet er mot avmakt, for somme kjem jo langt i verda, også slike som startar med tomme nevar.]

Tankane til den blinde er som knivar. * [Ae 125]

Ting kan utvikle seg i motsett retning når dei har blitt ekstreme. [Pendelen svingar tilbake, osv. Yin blir til motsatsen yang og yang til motsatsen yin, heiter det i Taolæra]

Tre skomakarar som legg hovuda i bløyt saman, gir ein god statsmann.

Tre vanlagnader: å miste far i ungdommen, kona i manndommen, og ikkje ha ein son i alderdommen. (Kinesisk)

Tunga er mjuk og blir sitjande, tennene er harde og fell ut. (Kinesisk)

Under takskjegget til ein annan lyt ein bøye hovudet. [Ae 157]

Utsikta frå fjelltoppen er den same, same kva for sti ein tok opp. *

Vatn som er kasta ut, er vanskelig å få tilbake i behaldaren.

Ved ein farlig sjukdom, tilkall tre legar. (Kinesisk)

Vegar som ikkje har hjertet med, endar mest sikkert blindt. *

Vil du ha hare til middag, nyttar det heller lite å sitje og vente på at den skal renne på ein trestamme og falle daud. *

Vil du vere lykkelig støtt, skal du bli gartnar. *

Vin oppdagar løyndommar. [Ae 133]

Å bu i fjellet kan ha føremonner framfor å bu i byen - [Tut-Tut, i Wic 582-83]

Å fiske etter månen i vatnet er fåfengt. [Aper såg spegelbiletet til månen i vatnet og trudde den hadde falle ned. Dei forma ei keie for å fiske den opp, heilt til dei sanna at månen var på himmelen framleis.]

Å kunne sjå ting i opphavet deira, er klarsyn. [Gammalkinesisk, Ae 195]

Å vere glad i å lære er å vere ved kunnskapsporten. [Kinesisk]




Litteratur  
Sjå også Ord av Konfutse (Confucius)

Ae: Holbæk, Bengt & Piø, Jørn: Allverdens ordsprog. Schibsted. Oslo, 1991.
      Or: Kragh, Ole: Alverdens ordsprog og talemåder. Vendelkærs. København, 1979.
      Smi: Smith, Arthur Henderson. Proverbs and Common Sayings from the Chinese, together with Much Related and Unrelated Matter, Interspersed with Observations on Chinese Things-in-General. Shanghai: The American Presbyterian Mission Press, 1914.
      Wic: Yutang, Lin. The Wisdom of China. London: New English Library, 1963.
     


   BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
   ANSVAR UT (ansvarsfråskriving) til gagn for oss: [LENKJE]
   © 2002–2007, Tormod Kinnes. [E-POST]