Amerikanske ordspråk på norsk og engelsk

E

Egg kan ikkje lære høna.
 Eggs can't teach the hen.

Ei and vil ikkje bite.*
 A duck won't bite you.*

Ei dame er ei kvinne som gjer det lett for ein mann å vere herre.
 A lady is a woman who makes it easy for a man to be a gentleman.

Ei forsømt plikt kan vende attende i morgon med sju andre på ryggen.
  A neglected duty may returns tomorrow with seven others at its back.*

Ei god sak finn vel våpen å forsvare seg med.*
 A good cause finds weapons to defend it.

Ei gåve er betre enn eit løfte.
 A gift is better than a promise.

Ei kaklande høne legg ikkje alltid egg.
 A cackling hen doesn't always lay.

Ei krone ærleg skaffa, er verdt tusen som ikkje er det.
 A single penny fairly got is worth a thousand that are not.

Ei lita gjeld lagar ein skuldnar, ei tung gjeld ein fiende.
 A small debt makes a debtor, a heavy one an enemy.

Ei plystrande jente og ei klaklande høne får ingen god ende.
 A whistling girl and a cackling hen come to no good end.

Ei sann kone er den venaste blomsten mannen hennar ser.
 A true wife is her husband's flower of beauty.

Ei stang til ein stim. [Avstutta]
 A rod for a school.

Ei stor formue er fornemt halvslaveri.*
 A great fortune is a great servitude.

Ei tom hermetikkboks lagar mykje støy. [jf. Tomme tønner ramlar mest.]
  An empty can makes a lot of noise.

Ei vis syter for nebbet sitt* (ordspel)
 A wise duck takes care of its bill.

Ein boge som blir spent for hardt, vil knekke.
 A bow too much bent will break.

Ein bror er ikkje alltid ein venn . . .
 A brother may not be a friend . . . .

Ein bør ete for å leve, ikkje leve for å ete.
 One should eat to live, not live to eat.

Ein bør ikkje gifte seg med ei jente som vil ha jordbær i januar [figurativt for sånt som urimeleg kravsjuk og kostbar].
 Don't marry a girl who wants strawberries in January.

Ein bør tenkje seg om før ein taler med ein venn i nød.
  Think twice before you speak to a friend in need.

Ein diamant på ein møkkahaug er likevel ein kostbar diamant.
 A diamond on a dunghill is a precious diamond still.

Ein diplomat er ein mann som alltid hugsar fødselsdagen til ein kvinne men aldri kor gammal ho er.
 A diplomat is a man who always remembers a woman's birthday but never her age.

Ein drikk kan føre deg i undergangen.
 One drink can lead to one's downfall.

Ein død fiende er så god som ein kald venn.
 A dead enemy is as good as a cold friend.

Ein død mann kjenner ikkje kulde.
 A dead man feels no cold.

Ein døv ektemann og ein blind kone er støtt eit lykkeleg par.
 A deaf husband and a blind wife are always a happy couple.

Ein dårleg kost etterlet eit skittent rom.
 A bad broom leaves a dirty room.

Ein edelstein blir ikkje polert utan å bli gnidd, og eit menneske blir ikkje edelt berre gjennom tankar.*
 A gem is not polished without rubbing, nor is a man perfect without trials.

Ein er aldri for ung til å døy.
 You are never too young to die.

Ein fangar fleire fluger med honning enn med eddik.
 More flies are caught with honey than with molasses.

Ein forlikt venn er ein dobbel fiende.
 A reconciled friend is a double enemy.

Ein forlikt venn er ein dobbel fiende.
 A reconciled friend is a double enemy.

Ein får betale felespelaren, skal ein danse.
 You must pay the fiddler if you want to dance.

Ein får droppe å prove det ingen tviler på.
 Never try to prove what nobody doubts.

Ein får dømme ein nederlendar ut fra kva han meiner, ikkje kva han seier.
 Judge a Dutchman by what he means, not by what he says.

Ein får ikkje fisk på tørr line.
 You can't catch fish on a dry line.

Ein gammal hund gøyr ikkje for ingenting.
 An old dog does not bark for nothing.

Ein ganske sikker måte å bli snytt på er å tru at ein er smartare enn andre (jf. Ap 93).
 A rather sure way to be cheated is to think one's self more clever than other people [cf. Ap 93].

Ein glir på føtene og kjem seg vel over det, men sklir tunga ut, kjem ein sjeldan heilt over det.
 A slip of the foot and you may soon recover, but a slip of the tongue you may never get over.

Ein god hage har støtt ugras.
 A good garden always has weeds.

Ein god hund fortener eit godt bein.
 A good dog deserves a good bone.

Ein god kirurg lyt ha ørneauge, løvehjerte og damehand.
 A good surgeon must have an eagle's eye, a lion's heart, and a lady's hand.

Ein god lege behandler både pasienten og sjukdommen.
 A good doctor treats both the patient and the disease.

Ein hest som ingen kan ri og ein cowboy som ikkje har blitt kasta av, finst slikt? (124).
 There's no such thing as a horse that can't be rode or a cowboy that can't be throwed.

Ein hund som vil kome med eit bein vil også ta med seg eit.
 A dog that will bring a bone will take one away.

Ein hyggerik kveld fører ofte til ein treg og trist morgon.
 A joyous evening often leads to a sorrowful morning.

Ein identifisert sjukdom kan vere halvt kurert.
 A disease known is half cured.

Ein kan døy med frysningar like så vel som i feberørske.
 You might as well die with the chills as with the fever.

Ein kan ikkje fly med ein venge av.
 You can't fly with one wing.

Ein kan ikkje gjere eggerøra om igjen.*
 You can't unscramble eggs.

Ein kan ikkje ha familiekrangel utan at halve landsbyen får nyss om det.*
  Can't have a family fuss without the whole town knowing about it.

Ein kan ikkje halde ein annan nede i grøfta om ein ikkje står der nede med han. (Mogeleg er det likevel, men ofte er det slik ordtaket meiner, på eitt eller anna vis.)
 You can't hold another fellow down in the ditch unless you stay down there with him.

Ein kan ikkje lure samvitet sitt.
 You can't kid your conscience.

Ein kan ikkje miste det ein ikkje har hatt.
 You can't lose what you haven't got.

Ein kan ikkje seie kor djup brønnen er ut frå kor langt handtaket er på pumpa.
 You can't tell the depth of the well by the length of the handle on the pump.

Ein kan ikkje klandre tannlegen for å sjå på munnen.
 You can't blame a dentist for looking down at the mouth.

Ein kan ikkje vitse så ein fiende blir venn, men ein kan vitse så ein venn blir fiende.
 You can't jest an enemy into a friend, but you can jest a friend into an enemy.

Ein kan kjøre hundre kilometer i minuttet, men det er stort sett ikkje framtid i slikt.
 You can drive sixty miles a minute, but there is no future in it.

Ein kan lure ein gammal hest ein gong, men ikkje to gonger.
 You can fool an old horse once but you can't fool him twice.

Ein kan stenge tjuven ute, men ikkje løgnaren.*
 You can shut the door on a thief, but you can do nothing about a liar.

Ein kan stå opp seint dersom ein har fått ord på seg for å stå opp tidleg.
 One may get up late if one has the name of getting up early.

Ein kar kan gjere kva som helst dersom han bestemmer seg.
 A fellow can do anything if he lists.

Ein kjenner fuglen på songen og mannen på snakket.
 A bird is known by his note and a man by his talk.

Ein kjenner fylliken på kva han gjer.
 You can always tell a drunkard by his actions.

Ein kjenner snikkaren på spona.
 A carpenter is known by his chips.

Ein kløyvd menneske, ei ulykkeleg ånd [og ein narr, til sjuande og sist].
Ein skikkeleg delt mann, to uglade ånder.* :)
 A divided man makes an unhappy spirit.

Ein ledig hjerne er fandens verkstad.
 An idle brain is the devil's workshop.

Ein lege er også ein som heller særlege stoff i kroppar han sjelden elskar.*
 A physician is also a man who pours special drugs into lots of bodies he rarely loves.*

Ein levande hund er betre enn ei død løve.
 A live dog is better than a dead lion.

Ein lærer å kjenne dei ein er saman med på ei lang reise og i eit lite vertshus (108).
 A man knows his companions in a long journey and a small inn.

Ein mann som er sin eigen lege har ein tulling til pasient.
 A man who is his own doctor has a fool for his patient.

Ein manns draumar er hans eigne.
 A man's dreams are his own.

Ein manns dumheit er ein annan manns sjanse.*
 One man's folly is another man's fortune.

Ein manns død er ein annan manns brød.
 One man's death is another man's bread.

Ein maur slit seg sakte i hel, men tener ikkje pengar.
 An ant may work its heart out, but it can't make money.

Ein må ikkje stole blindt på sin beste venn.
 You can't trust your best friend.

Ein må kravle litt før ein kan gå.
 You have to crawl before you can walk.

Ein ny kost feier reint, men ein gammal ein skraper betre.
 A new broom sweeps clean, but an old one scrapes better.

Ein open port lèt kyrne fare ut.
 An open gate lets stock out.

Ein rik mann er glad mens han lever, men sturen som død.
 A rich man is happy while he is alive but sorry when he dies.

Ein setter ikkje reven til å vakte hønsehuset.
 Don't put the fox to guard the henhouse.

Ein skal aldri gi seg.
 Never say die.

Ein skal høyre mykje før øyra fell av.
 You'll hear a lé of things before your ears drop off.

Ein skal ikkje ergre og plage seg på grunn av dei som gjer vondt.
  Fret not for yourself because of evildoers.

Ein skal ikkje pantsette framtida for noet [notida].
 Don't mortgage the future for the present.

Ein skal ikkje reinske fisken før den er fanga.
 Don't clean your fish before you catch it.

Ein skal ikkje sladre på dei døde.
 Slander not the dead.

Ein skal late att porten når hesten har fare ut.
 Always shut the gate after the horse is out.

Ein skal måle to gonger før ein skjer ein gong.
 Measure twice before you cut once.

Ein skal prøve ein venn før ein stoler på han heilt og fullt.*
  Try your friend before you trust him.

Ein slepp vanskeleg unna å bli tilgrisa om ein slåss med eit stinkdyr.*
  You can hardly keep from getting soiled if you fight with a skunk.*

Ein småstein og ein diamant er like for den som er blind.
 A pebble and a diamond are alike to a blind man.

Ein stad for alt og alt på sin plass.
 A place for everything and everything in its place.

Ein stor talar treng ikkje vere nokon tosk, men den som stoler på han er det.
  A great talker may be no fool, but he is one who relies on him.

Ein straum av ord er ikkje prov på å vere omgjengeleg og liketil nok.*
  A flow of words is no proof of being easy enough.*

Ein tosk kunne blitt halden for klok om han heldt munnen igjen.
 A fool might be counted wise if he kept his mouth shut.

Ein tosk og orda hans har snart skilt lag.
 A fool and his words are soon parted.

Ein tosk snakkar med øyra att.
 A fool talks with his ears stuffed up.

Ein treng ikkje smøre inn ei feit sugge med feitt.
 You need not grease a fat sow.

Ein tulling har få venner.
 A fool has few friends.

Ein tulling skulle aldri sjå uferdig arbeid.
 A fool should never see unfinished work.

Ein tulling spør meir på eit minutt enn ein vis kan svare på ein time.
 A fool can ask more questions in a minute than a wise man can answer in an hour.

Ein ulykke er ofte ei forkledd signing.
 A calamity is often a blessing in disguise.

Ein utdanna tulling er farleg.
 An educated fool is dangerous.

Ein vaksen er berre ein som slutta å vekse oppover og starta å vekse utover (i vidda) (8).
 An adult is only one who has ceased to grow vertically and started to grow horizontally.

Ein vennleg tulling er betre enn ein hovmodig kloking.
 Better a kindly fool than a proud wise man.

Ein venns misunning er verre enn ein fiendes hat.
 A friend's envy is worse than an enemy's hatred.

Ein ål som ein held ved sporden er ikkje fanga rett [ålen er glatt].
  An eel held by the tail is not yet caught.

Eit barn og ein tosk føresteller seg at tjue kroner og tjue år ikkje blir borte.
 A child and a fool imagine twenty shillings and twenty years can never be spent.

Eit egg er i dag er verd ei høne i morgon.
 An egg today is worth a hen tomorrow.

Eit eint blad søler ikkje til eit anna.
 One clean sheet will not soil another.

Eit enkelt faktum er verd ei skipslast med argument.
 A single fact is worth a shipload of argument.

Eit esel er berre eit esel sjølv om det er lasta med gull.
 A donkey is but a donkey though laden with gold.

Eit faktum kan vere rarare enn det oppdikta.*
 Fact can be stranger than fiction.

Eit fint fjest kan løyne eit fråstøytande hjerte.
 A fair face may hide a foul heart.

Eit flott fjes er eit tilrådingsbrev.
 A beautiful face is a letter of recommendation.

Eit fullt aks står bøygd; eit tomt aks står strakt.
 A full ear of corn will bend its head; an empty ear will stand upright.

Eit godt føredøme er den beste preika.
 A good example is the best sermon.

Eit hus i strid med seg sjølv kan ikkje stå.
 A house divided against itself cannot stand.

Eit jorde blir utarma av stadig pløying, år ut og år inn.
 A field becomes exhausted by constant tillage.

Eit rote eple kan øydelegge mange fine.
 One rotten apple can spoil a lé of good ones.

Eit rotegg kan ikkje bli øydelagt to gonger.
 A rotten egg can't be spoiled.

Eit sikkert teikn på alderdom er einsemd.
 A sure sign of age is loneliness [Cf. Ap 12].

Eit skite golv syner ein travel ovn.
 A dirty floor means a busy stove.

Eit smart jakke er eit godt introduksjonsbrev.
 A smart coat is a good letter of introduction.

Eit storarta mennesket mister ikkje barnehjertet sitt.
 The great man is he who does not lose his child's heart.

Eit stykke av gravplassen høver einkvar.
 A piece of churchyard fits everybody.

Eitt augevitne er nok betre enn ti falske rykte.*
 One eyewitness could be better than ten hearsays. *

Eitt vonde driv fram eit anna.
 One evil breeds another.

Ekteskap skjer ved lagnadens hjelp [trur mange].
 Marriage .. go by destiny.

Eld er ein god tenar men ein dårleg herre.
 Fire is a good servant but a bad master.

Eld og lin er ikkje samde.
 Fire and flax agree not.

Elden du tenner for fienden din, brenner ofte deg sjølv meir enn han.
 The fire you kindle for your enemy often burns yourself more than him.

Eldfluger skin berre når dei rører seg.
 Fireflies shine only when in motion.

Elleve er ikkje eit dusin.
 Eleven don't make a dozen.

Enkel og naturleg i vogga, så søt ved bordet.
 Homely in the cradle, pretty at the table.

Er det din smigrar, kan det ikkje vere din venn.*
 If he's your flatterer, he can't be your friend.

Er det gale å ete fanden, er det gale å drikke suppe på han.
  If it's wrong to eat the devil, it's wrong to drink his broth.

Er du hane får du gale, er du høne, så legg egg.
 If you are a cock, crow; if a hen, lay eggs.

Er ein om gongen er godt fiske; to om gongen gjer deg til gris.
 One at a time is good fishing; two at a time is making a hog of yourself.

Erfaring er ein kam som lagnaden gir mannen når alt håret hans er borte.
- Experience is a comb which fate gives to a man when his hair is all gone.

Erfaring er faren til visdom og minne er mora.
 Experience is the father of wisdom and memory the mother.

Erfaring utan lærdom er betre enn lærdom utan erfaring.
 Experience without learning is better than learning without experience.

Eselet veit kven det skryt opp i fjeset på.
 The ass knows in whose face he brays.

Et når du er svolten, drikk når du er tørst.
 Eat when you are hungry; drink when you are dry.

Et som du har lyst til; drikk med måte.
 Eat at pleasure; drink by measure.

Et, drikk og ver glad, for i morgon kan kona di kome heim.
 Eat, drink, and be merry, for tomorrow your wife may come home.

Etter flod følgjer fjøre.
 A flow will have an ebb.

Etter oss kjem syndefloden.
 After us the deluge.

Etterlat feila dine med det gamle året, same kor kjære dei er.
 With the old year leave your faults, however dear.

Evne setter ein i stand til å nå toppen, men karakter held ein frå å ramle ned.
 Ability will enable a man to get to the top, but character will keep him from falling.

Litteratur  



  BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
   © 2002–2009, Tormod Kinnes. [E-POST]   —  Ansvarsfråskriving: [LENKJE]