 |
Oskeladden som fekk kongsdottera til å seie "No lyg du!"
AT 852: Oskeladden som fekk kongsdottera til å løgste seg — Ei kongsdotter som er ein meister i å skrøne, blir bydd fram til ekteskap til den som kan fortelje henne ei så stor skrøne at ho seier "Det er løgn". Ho blir drive til å seie det når lygehelten finn opp skammelege løgner om henne og familien hennar. Sagt på annan måte: No og då kjem det an på kven som snakkar verst.[TIL SOGA]
Mumle Gåsegg
AT 650A. Mumle Gåsegg (Strong John) - Ein gut med overnaturlig opphav lyt dra heimafrå fordi han et for mykje. Heimefrå blir han dessutan for stor og sterk for vanlig arbeid. For bli kvitt han, prøver arbeidsgivarane - også kongen - å gi han umogelige arbeidsoppgåver, men fåfengt. Den sterke kjempa lykkast i alt, og gifter seg til sist med kongsdottera.[TIL SOGA]
Raudrev og Oskeladden
AT 300: "Drakedreparen - Ein ungdom kjem til ein stad der ein drake krev jomfruer, og som kongen har lovd si eiga dotter til det året. Guten bergar kongsdottera, og ein annan, den feige Riddar Raud (også kalla Raudrev), stel æra for det og blir prinsessa ved det. Men guten har hundar som hjelper han fram. Han viser fram dragetunga og blir kjent att av kongsdottera. Den falske helten blir straffa hardt.[TIL SOGA]
Smeden dei ikkje torde å sleppe inn i helvete
AT 330: Ein smed narrar fanden - Ein grovsmed går inn i kontrakt med fanden om å bli hans mot å bli den beste smeden i verda i ei viss tid. No blir han vitja av to overnaturlige vandringsmenn - Vårherre og Peter er vanlige i vestleg kulturkrins - og dei gjør mirakel som smeden ikkje kan måle seg med. Grovsmeden får i tillegg oppfylt tre ønske. Han vil ha, og får, tre ting som gir han makt over fanden til sjuande og sist. Fanden blir redd smeden etter å ha blitt utsett for dette, og nektar han å kome i helvete. No prøver smeden å kome i himmelen i staden, men utfallet av forsøket er uvisst. Ein skulle kunne sjå skjemt med smedeyrket i dette.[TIL SOGA]
Smørbukk
AT 327C. Smørbukk (The devil (witch) carries the hero home in a sack) - Ein liten gut blir teken med i ein sekk av ei heks, men han narrar henne og spring heim att nokre gonger. Tredje gongen får ho guten med seg heile vegen heim til seg i sekken, og fôrar han opp der i huset. Når dottera til heksa skal slakte han, klarer han å drepe og koke henne. Utan å vite det, et heksa og gjestane dottara i huset og skryt av måltidet. Utafor lurer guten og drep dei alle. Slik blir han rik etter alt det vonde.[TIL SOGA]
Risen som ikkje hadde noko hjerte på seg
ATU 302: Trollmannshjertet i egget. - (inkludert er dei tidlegare typane 302A *, 302B *, og 425P.) Fordi han hjelpte nokre dyr å dele eit måltid på ein rettferdig måte, blir ein ungdom lønna med evne til å omskape seg til dei (dei lover å hjelpe han som takk). Han dreg for å redde ei kongsdotter som har blitt bortført av eit troll (kjempe, drake, djevelen) (for å redde kona som har blitt bortført av ein overnaturleg fiende).Som ørn tek ungdommen seg til trollslottet, og som maur inn i kongsdottera sitt kammer. Han lærer av kongsdottera at trollet ikkje kan bli slått fordi hjertet hans (livsstraumen, sjela) er skjult utanfor kroppen. Kongsdottera klarer å få trollet til å røpe kor hjertet ligg gøymt. Det ligg - omkransa av ymse dyr - i eit egg (lita boks).
Ynglingen følgjer så instruksjonane frå kongsdottera, finn sjela til trollet, og øydelegg den (dei takksame dyra gjer det for han). Trollmannen døyr, og ynglingen gifter seg med kongsdottera.
Kombinasjonar: Denne typen er vanlegvis kombinert med episodar frå ein eller fleire andre typar.
[TIL SOGA]
|
Litteratur
Fva: Asbjørnsen, Peter, og Jørgen Moe. Samlede eventyr, bd 1-3. Oslo: Kunstnerutgaven, Gyldendal, 1965.
Ti: Uther, Hans-Jörg. The Types of International Folktales: A Classification and Bibliography Based on the System of Antti Aarne and Stith Thompson. Vols 1-3. FF Communications No. 284-86, Helsinki: Academia Scientiarum Fennica, 2004.
Tyno: Hodne, Ørnulf: The Types of the Norwegian Folktale. Bergen: Universitetsforlaget, 1984.
 |
 |
 |
 |
BRUK. Brukargaiden femner over forkortingar, bøker ordna etter forfattarar og bokstavkodar, ordbøker, design og navigering på nettstaden, søkjeråd, og tilvisingar. [LENKJE]
ANSVARSFRÅSKRIVING: [LENKJE]
© 2009, Tormod Kinnes. [E-POST]